Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18
Devanagari script
तत्त्वं चिन्तय देवेश क उपायो विधीयताम् । इत्थं वदन्ति ते देवाः शक्राग्रे मन्त्रणोद्यताः
Transliteration
tattvaṃ cintaya deveśa ka upāyo vidhīyatām | itthaṃ vadanti te devāḥ śakrāgre mantraṇodyatāḥ
Translation
हे देवेश, वस्तुस्थितीचा विचार करून काही उपाय ठरवा. असे म्हणत ते देव शक्रासमोर मंत्रणा करण्यास तत्पर झाले.
Word by Word
तत्त्वम्the truth, reality
तत्त्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चिन्तयconsider, think
चिन्तय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
देवेशO lord of the gods
देवेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन
कःwhat/which
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक
उपायःmeans, strategy
उपायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउपाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विधीयताम्let (it) be devised/arranged
विधीयताम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु)
Formलोट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive imperative): 'let it be arranged/ordained'
इत्थम्thus
इत्थम्:
Kriya-viseshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/in this way)
वदन्तिsay
वदन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'ते' इत्यस्य अप्पोजिशन
शक्राग्रेin front of Śakra
शक्राग्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुष (शक्रस्य अग्रे/समक्षम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
मन्त्रणcounsel, consultation
मन्त्रण:
Sambandha (Instrumental in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमन्त्रण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
उद्यताःready, intent
उद्यताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद् + यत् (धातु) → उद्यत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'देवाः' इति विशेष्यस्य विशेषणम्
Speaker
Devas (with narrator framing)
Visual Art Cues
Scene: The devas stand in a semicircle before Indra, hands folded or raised in counsel; a visual focus on thoughtful faces, indicating ‘tattva-cintā’ and planning.
Characters & Entities
I
Indra (Śakra/Deveśa)D
DevasFAQs
Dharma is upheld through clear discernment (tattva-vicāra) and appropriate strategy (upāya), not panic.
None.
None.