Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 24

ईश्वर उवाच । स्वप्नेऽपि त्रिदशाः सर्वे न योद्धव्याः कदाचन । असंभाव्यं न वक्तव्यं मनसो यन्न रोचते

īśvara uvāca | svapne'pi tridaśāḥ sarve na yoddhavyāḥ kadācana | asaṃbhāvyaṃ na vaktavyaṃ manaso yanna rocate

ईश्वर म्हणाला— “स्वप्नातही कधी सर्व त्रिदश देवांशी युद्ध करू नये. जे असंभव आहे ते बोलू नये, आणि जे मनाला रुचत नाही तेही उच्चारू नये।”

ईश्वरःthe Lord
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्
स्वप्नेin a dream
स्वप्ने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचनम्
अपिeven
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधान/अपि-कारः (even, also)
त्रिदशाःthe gods (Tridashas)
त्रिदशाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिदश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोगः (त्रयः दश इव/त्रिदशाः = देवाः)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; विशेषणम्
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
योद्धव्याःshould be fought (against)
योद्धव्याः:
Kriya (Obligation/विधेय)
TypeAdjective
Rootयुध् (धातु) → योद्धव्य (कृदन्त; तव्यत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; तव्यत्-प्रत्ययान्तं विधेय/कर्तव्यार्थे (should be fought)
कदाचनever, at any time
कदाचन:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootकदाचन (अव्यय)
Formकाल-अव्ययम् (adverb of time: ever/at any time)
असंभाव्यम्impossible (thing)
असंभाव्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअ + संभव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; नञ्-तत्पुरुष/नकार-पूर्वपद (impossible)
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्
वक्तव्यम्should be said
वक्तव्यम्:
Kriya (Obligation/विधेय)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → वक्तव्य (कृदन्त; तव्यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; तव्यत्-प्रत्ययान्तं कर्तव्यार्थे (should be spoken)
मनसःof the mind
मनसः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचनम्
यत्that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; सम्बन्ध-सर्वनाम
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्
रोचतेpleases, is agreeable
रोचते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha-region

Type: river

Scene: Śiva raises a hand in gentle prohibition, instructing that even in dream one should not fight all the devas; his face is calm, didactic, and firm.

Ī
Īśvara (Śiva)
T
Tridaśas (Devas)

FAQs

Divine grace is guided by dharma: the Lord discourages destructive, impossible ambitions and urges inner discernment.

No specific tīrtha is named in this verse; it is a moral instruction within the Revā Khaṇḍa framework.

None; the verse is ethical counsel (nīti/dharma) rather than a rite.