Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 33

Devanagari script

एतांश्चान्यान्वरान्दिव्यान्प्रार्थितो नृपसत्तम । नर्मदया ततः प्राह प्रसन्नो वृषवाहनः

Transliteration

etāṃścānyānvarāndivyānprārthito nṛpasattama | narmadayā tataḥ prāha prasanno vṛṣavāhanaḥ

Translation

हे नृपश्रेष्ठा! नर्मदेने हे व इतर दिव्य वर मागितल्यावर, प्रसन्न वृषवाहन (शिव) तेव्हा बोलला।

Word by Word

• एतान्: these
• एतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; कर्म

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction: ‘and’)

• अन्यान्: other
• अन्यान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; ‘वरान्’ इति विशेष्यस्य विशेषण

• वरान्: boons
• वरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; कर्म

• दिव्यान्: divine
• दिव्यान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; ‘वरान्’ इति विशेष्यस्य विशेषण

• प्रार्थितः: having been requested
• प्रार्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-आर्थित (प्रातिपदिक; कृदन्त—अर्थ्/अर्थय् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्तृ-विशेषण—‘(सः) प्रार्थितः’

• नृपसत्तम: O best of kings
• नृपसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप-सत्तम (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन-पद

• नर्मदया: by Narmadā
• नर्मदया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतु-भाव (instrumental: ‘by/through Narmadā’)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय—काल/क्रमवाचक (adverb: ‘then/thereupon’)

• प्राह: said, spoke
• प्राह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आह्/अह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ-विशेषण—‘वृषवाहनः’

• वृषवाहनः: Vṛṣavāhana (Śiva, whose vehicle is the bull)
• वृषवाहनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष-वाहन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता

Speaker

Narrator (contextual, likely Sūta/Lomaharṣaṇa) addressing a king

Characters & Entities

• Narmadā
• Vṛṣavāhana (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When a tīrtha’s sanctity is sought for the welfare of beings, the deity responds with grace—Śiva’s pleasure signals approval of Narmadā’s requests.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Narmadā-mahātmyā context within Revā Khaṇḍa is being introduced as Śiva prepares to confirm the boons.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative transition to Śiva’s pronouncement.