Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । कुलिकान्वयसम्भूतो ब्राह्मणो भक्तिमाञ्छुचिः । ईक्ष्यामीति रविं तत्र तीर्थे यात्राकृतोद्यमः

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | kulikānvayasambhūto brāhmaṇo bhaktimāñchuciḥ | īkṣyāmīti raviṃ tatra tīrthe yātrākṛtodyamaḥ

Translation

श्री मार्कंडेय म्हणाले—कुलिका वंशात जन्मलेला, भक्तियुक्त व शुचिर्भूत असा ब्राह्मण ‘मी रवि (सूर्य) दर्शन घेईन’ असा निश्चय करून त्या तीर्थस्थानी यात्रेसाठी उत्साहाने उद्यत झाला।

Word by Word

• श्रीमार्कण्डेयः: Śrī Mārkaṇḍeya
• श्रीमार्कण्डेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बोधन-रहित कर्तृपद (proper noun)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कुलिकान्वयसम्भूतः: born in the Kulika lineage
• कुलिकान्वयसम्भूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कुलिक + अन्वय + सम्भूत (सम् + भू धातु; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (ब्राह्मणस्य)

• ब्राह्मणः: a Brahmin
• ब्राह्मणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• भक्तिमान्: devout
• भक्तिमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भक्ति + मत् (प्रातिपदिक; मतुप्-प्रत्ययान्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (ब्राह्मणस्य)

• शुचिः: pure
• शुचिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (ब्राह्मणस्य)

• ईक्ष्यामि: I shall see
• ईक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईक्ष् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक अव्यय (quotative particle)

• रविम्: the Sun
• रविम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• तीर्थे: at the sacred ford/place of pilgrimage
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• यात्राकृतोद्यमः: one whose effort was made for the pilgrimage
• यात्राकृतोद्यमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: यात्रा + कृत + उद्यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (ब्राह्मणस्य); समासार्थः: यात्रायाः कृतः उद्यमः यस्य

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devout brāhmaṇa pilgrim, austere and radiant with resolve, stands at a riverbank tīrtha making a saṅkalpa to behold Sūrya; travel gear minimal, sacred thread visible, water shimmering behind.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Ravi (Sūrya/Āditya)
• Kulikā lineage
• Brāhmaṇa
• Tīrtha (unnamed here)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Bhakti expressed as yātrā (pilgrimage) and darśana-intent (seeking the deity’s vision) is upheld as a powerful, purifying dharmic path.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A particular tīrtha in the Revā region is indicated but not named in this verse; it serves as the stage for Ravi-related māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Undertaking tīrtha-yātrā with the intention of Ravi-darśana (beholding the Sun-deity).