Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 47

Devanagari script

त्वं पतिस्त्वं जगत्कर्ता त्वमेव लयकृद्विभो । त्वमेव जगतां नाथो दुष्टातकनिषूदनः

Transliteration

tvaṃ patistvaṃ jagatkartā tvameva layakṛdvibho | tvameva jagatāṃ nātho duṣṭātakaniṣūdanaḥ

Translation

तूच पती, तूच जगाचा कर्ता; हे विभो, तूच लयकर्ता आहेस। तूच सर्व जगांचा नाथ, दुष्ट व पापाचा नाश करणारा आहेस।

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (सामान्य-प्रयोगः), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)

• पतिः: lord, husband
• पतिः: Predicate/सम्बन्ध-निर्देश (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (सामान्य-प्रयोगः), प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• जगत्कर्ता: creator of the world
• जगत्कर्ता: Predicate/समानााधिकरण
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + कर्तृ (कृ धातु, कर्तृ-प्रत्ययान्त प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः कर्ता = creator of the world)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• एव: indeed, alone
• एव: Modifier (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), अव्ययम्; अवधानार्थक/निश्चयार्थक (emphatic)

• लयकृत्: maker of dissolution
• लयकृत्: Predicate/समानााधिकरण
• Type: Noun
• Root: लय (प्रातिपदिक) + कृत् (कृ धातु, क्तिन्/क्विप्-प्रत्ययान्त)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (लयस्य कृत् = maker of dissolution)

• विभो: O all-pervading one
• विभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• एव: indeed
• एव: Modifier (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपातः, अव्ययम् (emphatic)

• जगताम्: of the worlds
• जगताम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम् (Plural)

• नाथः: protector, lord
• नाथः: Predicate/समानााधिकरण
• Type: Noun
• Root: नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• दुष्टातकनिषूदनः: slayer of wicked evildoers
• दुष्टातकनिषूदनः: Predicate/समानााधिकरण
• Type: Noun
• Root: दुष्ट (प्रातिपदिक) + आतक (प्रातिपदिक) + निषूदन (निस्+सूद् धातु, ल्युट्-प्रत्ययान्त प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः तत्पुरुषः (दुष्टाः आतकाः येषां तेषां निषूदनः = slayer of wicked criminals)

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-mahātmya frame

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A devotee’s hymn to Mahādeva: the all-pervading Lord enthroned in austere radiance, with cosmic imagery of creation and dissolution hinted behind him; subdued presence of Revā’s sacred waters as the setting.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is affirmed as supreme—governing creation and dissolution and protecting dharma by destroying wickedness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the verse is theological praise within the Revā Khaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it functions as doctrinal stuti (praise) supporting devotion.