Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

Devanagari script

एतत्पवित्रमतुलं ह्येतत्पापहरं परम् । नर्मदाचरितं पुण्यं माहात्म्यं मुनिभाषितम्

Transliteration

etatpavitramatulaṃ hyetatpāpaharaṃ param | narmadācaritaṃ puṇyaṃ māhātmyaṃ munibhāṣitam

Translation

हे वर्णन परम पवित्र व अतुलनीय आहे; हे सर्वोच्च पापहर आहे. नर्मदेचे हे पुण्य चरित्र—हे माहात्म्य—मुनींनी सांगितले आहे।

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पवित्रम्: pure, sacred
• पवित्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• अतुलम्: incomparable
• अतुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle) हेत्वर्थ/निश्चयार्थ

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पाप-हरम्: sin-destroying
• पाप-हरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (determinative): ‘पापं हरति’ इति; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• नर्मदा-चरितम्: the story/deeds of Narmadā
• नर्मदा-चरितम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक) + चरित (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: ‘नर्मदायाः चरितम्’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पुण्यम्: meritorious, holy
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• माहात्म्यम्: greatness, sacred glory
• माहात्म्यम्: Apposition (Same referent/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मुनि-भाषितम्: spoken by sages
• मुनि-भाषितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + भाषित (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-तत्पुरुष/कर्तृवाच्य: ‘मुनिभिः भाषितम्’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of ‘माहात्म्यम्/चरितम्’)

Speaker

Vāyu (as narrator, praising the Revā Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Narmadā (Revā)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Viprāḥ (assembled brāhmaṇas/sages)

Visual Art Cues

Scene: Personified Narmadā as a radiant river-goddess, while sages chant her māhātmya; the river’s waters appear luminous, washing away dark ‘sins’ as symbolic shadows.

Characters & Entities

• Narmadā (Revā)
• Munis (sages)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing and preserving the Narmadā Māhātmya is itself a powerful dharmic act that purifies and removes sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Narmadā (Revā) as a whole—her sacred narrative and riverine tīrtha-tradition—rather than a single named ford.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, śravaṇa (devotional listening/recitation) of the Narmadā Māhātmya is praised as a purifier; no separate vrata is stated.