Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

सिद्धिक्षेत्रं परं तात पर्वतो ह्यमरंकटः । सर्वदेवाश्रितो यस्मादृषिभिः परिसेवितः

Transliteration

siddhikṣetraṃ paraṃ tāta parvato hyamaraṃkaṭaḥ | sarvadevāśrito yasmādṛṣibhiḥ parisevitaḥ

Translation

हे तात! अमरकंटक हा पर्वत परम सिद्धिक्षेत्र आहे; कारण तो सर्व देवांचा आश्रय आहे आणि ऋषीजनांनी परिश्रमपूर्वक सेविला आहे।

Word by Word

• सिद्धिक्षेत्रम्: the field/place of siddhi (spiritual attainment)
• सिद्धिक्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सिद्धेः क्षेत्रम्)

• परम्: supreme, highest
• परम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; विशेषणम्

• तात: O dear one / O father
• तात: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन

• पर्वतः: the mountain
• पर्वतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ

• अमरंकटः: Amaraṅkaṭa (name of the mountain; 'peak of the immortals')
• अमरंकटः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अमर (प्रातिपदिक) + अङ्कट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अमराणाम् अङ्कटः)

• सर्वदेवाश्रितः: resorted to by all the gods
• सर्वदेवाश्रितः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + आश्रित (कृदन्त; √श्रि (श्रयणे) + आ- उपसर्ग, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘आश्रित’; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वदेवानाम् आश्रितः)

• यस्मात्: from which / because of which
• यस्मात्: Apadana (Ablative source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; सर्वनाम

• ऋषिभिः: by sages
• ऋषिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन

• परिसेवितः: frequented/served
• परिसेवितः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परि-उपसर्ग + √सेव् (सेवने) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Amarakanṭaka

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king (nṛpa/rajendra addressed)

Visual Art Cues

Scene: A wide sacred mountain vista of Amarakanṭaka: forested slopes, hermitages, sages in meditation, devas subtly present in the sky; the mountain radiates as a ‘siddhi-kṣetra’.

Characters & Entities

• Amarakantaka
• Devas
• Ṛṣis

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sanctity of a place is affirmed through its continuous ‘resort’ by divine beings and its long tradition of ṛṣi-sevā and tapas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Amarakantaka mountain is explicitly praised as a siddhi-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No single rite is commanded; the verse implies pilgrimage and sustained spiritual practice at a siddhi-kṣetra.