Adhyaya 208

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । भूमिपाल ततो गच्छेत्तीर्थं परमशोभनम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु पित्ःणामृणमोचनम्

श्री मार्कण्डेय म्हणाले— हे भूमिपाल! त्यानंतर परम शोभन अशा त्या तीर्थास जावे, जे त्रिलोकी विख्यात असून पितृऋणमोचन करणारे आहे।

Verse 2

तत्र स्नात्वा विधानेन संतर्प्य पितृदेवताः । मनुष्यश्च नृपश्रेष्ठ दानं दत्त्वानृणो भवेत्

हे नृपश्रेष्ठ! तेथे विधिपूर्वक स्नान करून व पितृदेवतांना तर्पणाने संतुष्ट करून, मनुष्य दान देऊन ऋणमुक्त होतो।

Verse 3

इच्छन्ति पितरः सर्वे स्वार्थहेतोः सुतं यतः । पुन्नाम्नो नरकात्पुत्रोऽस्मानयं मोचयिष्यति

स्वकल्याणासाठी सर्व पितर पुत्राची इच्छा करतात; कारण हाच पुत्र ‘पुन्नाम’ नावाच्या नरकातून आम्हांला मुक्त करील।

Verse 4

पिण्डदानं जलं तात ऋणमुत्तममुच्यते । पित्ःणां तद्धि वै प्रोक्तमृणं दैवमतः परम्

हे तात! पिंडदान व जलदान हे ऋणफेडीचे सर्वोत्तम साधन म्हटले आहे; कारण तेच पितरांप्रती दैवी ऋण म्हणून सांगितले असून त्याहून श्रेष्ठ काही नाही।

Verse 5

अग्निहोत्रं तथा यज्ञाः पशुबन्धास्तथेष्टयः । इति देवर्णं प्रोक्तं शृणु मानुष्यकं ततः

अग्निहोत्र, यज्ञ, पशुबन्ध तसेच इष्टि इत्यादी—हेच ‘देवऋण’ असे सांगितले आहे। आता पुढे ‘मानुष्यऋण’ ऐक।

Verse 6

ब्राह्मणेषु च तीर्थेषु देवायतनकर्मसु । प्रतिश्रुत्य ददेत्तत्तद्व्यवहारः कृतो यथा

ब्राह्मण, तीर्थ आणि देवालय-संबंधी कर्मांमध्ये—जशी प्रतिज्ञा केली असेल, तसा ठरलेला व्यवहार मानून तत्तद् दान करावे.

Verse 7

ऋणत्रयमिदं प्रोक्तं पुत्राणां धर्मनन्दन । सत्पुत्रास्ते तु राजेन्द्र स्नाता य ऋणमोचने

हे धर्मनंदना! पुत्रांसाठी हे त्रिविध ऋण सांगितले आहे. हे राजेंद्र! जे ऋणमोचन-तीर्थी स्नान करतात, तेच खरे सत्पुत्र होत.

Verse 8

ऋणत्रयाद्विमुच्यन्ते ह्यपुत्राः पुत्रिणस्तथा । तस्मात्तीर्थवरं प्राप्य पुत्रेण नियतात्मना । पितृभ्यस्तर्पणं कार्यं पिण्डदानं विशेषतः

अपुत्र आणि पुत्रवान—दोघेही त्रिविध ऋणातून मुक्त होऊ शकतात. म्हणून श्रेष्ठ तीर्थास जाऊन, संयमी पुत्राने पितरांचे तर्पण व विशेषतः पिंडदान करावे.

Verse 9

तत्र तीर्थे हुतं दत्तं गुरवस्तोषिता यदि । मृतानां सप्त जन्मानि फलमक्षयमश्नुते

त्या तीर्थी हवन केले, दान दिले आणि गुरुजन संतुष्ट झाले, तर मृतांसाठी सात जन्मांपर्यंत अक्षय फल प्राप्त होते.

Verse 208

अध्यायः

अध्याय (अध्याय-समाप्तीचा सूचक)।