Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 40

Devanagari script

जटी कमण्डलुधरो दण्डी मेखलया वृतः । भस्मोन्मृदितसर्वाङ्गो महातेजास्त्रिलोचनः

Transliteration

jaṭī kamaṇḍaludharo daṇḍī mekhalayā vṛtaḥ | bhasmonmṛditasarvāṅgo mahātejāstrilocanaḥ

Translation

तो जटाधारी, कमंडलूधारी, हातात दंड धारण केलेला, मेखलेने वेढलेला; सर्वांग भस्माने लिप्त—महातेजस्वी व त्रिलोचन होता.

Word by Word

• जटी: a matted-haired ascetic
• जटी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जटिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; जटाधरः इत्यर्थे

• कमण्डलुधरः: bearing a water-pot
• कमण्डलुधरः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कमण्डलु + धर (प्रातिपदिक); घटक: कमण्डलु (पुं) + धर (पुं)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (कमण्डलुं धरति/धारयति)

• दण्डी: staff-bearer
• दण्डी: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Noun
• Root: दण्डिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दण्डधारी

• मेखलया: with a girdle
• मेखलया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मेखला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• वृतः: girt/encircled
• वृतः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृ (धातु) → वृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मेखलया इति तृतीया-संबन्धः (girt/encircled)

• भस्म: with ash
• भस्म: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भस्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासे पूर्वपद

• उन्मृदितसर्वाङ्गः: whose whole body is smeared (with ash)
• उन्मृदितसर्वाङ्गः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उन् + मृद् (धातु) → उन्मृदित + सर्व + अङ्ग (प्रातिपदिक); घटक: उन्मृदित (क्त) + सर्व (विशेषण) + अङ्ग (नपुं)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समास (सर्वाणि अङ्गानि उन्मृदितानि यस्य / सर्वाङ्गम् उन्मृदितम्)

• महातेजाः: of great splendor
• महातेजाः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् + तेजस् (प्रातिपदिक); घटक: महत् (विशेषण) + तेजस् (नपुं)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (महत्तेजाः)

• त्रिलोचनः: three-eyed
• त्रिलोचनः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + लोचन (प्रातिपदिक); घटक: त्रि (संख्या) + लोचन (नपुं)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास (त्रीणि लोचनानि यस्य)

Speaker

Narrator (a devotee/traveler) to a King (rājan)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha vicinity

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇic audience (unspecified)

Visual Art Cues

Scene: A formidable ascetic stands by the river: matted locks, kamaṇḍalu, staff, waist-cord; body smeared with ash; a subtle third eye glows—suggesting Śiva-incarnation or a mahāyogin.

Characters & Entities

• Śiva (implied by trilocana)
• Kamaṇḍalu
• Daṇḍa
• Bhasma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord may appear in austere ascetic form; recognizing divinity in simplicity and tapas is central to Purāṇic devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode occurs within the Revā Khaṇḍa’s sacred landscape; the specific tīrtha is not named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly, though ash (bhasma) and ascetic emblems evoke Śaiva devotional culture.