Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

कथं द्यूतजिताः पार्था मम पूर्वपितामहाः । आसमुद्रां महीं विप्र भ्रमन्तस्तीर्थलोभतः

kathaṃ dyūtajitāḥ pārthā mama pūrvapitāmahāḥ | āsamudrāṃ mahīṃ vipra bhramantastīrthalobhataḥ

हे विप्र! द्यूतात पराजित झालेले माझे पूर्वज पार्थ तीर्थलालसेने समुद्रपर्यंतच्या पृथ्वीवर कसे भ्रमण करीत होते?

कथम्how?
कथम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
द्यूतजिताःdefeated in gambling
द्यूतजिताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्यूत (प्रातिपदिक) + जि (धातु) + त (क्त, कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘द्यूतेन जिताः’ (defeated in gambling)
पार्थाःthe Pārthas (sons of Pṛthā)
पार्थाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी एकवचन
पूर्वपितामहाःformer grandfathers; ancestors
पूर्वपितामहाः:
Apposition (Samanadhikarana/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + पितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्मधारयः ‘पूर्वाः पितामहाः’
आसमुद्राम्up to the ocean; ocean-bounded
आसमुद्राम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय) + समुद्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; अव्ययीभावः ‘समुद्रपर्यन्ताम्’ (up to the sea)
महीम्the earth; land
महीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th) एकवचन
भ्रमन्तःwandering
भ्रमन्तः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
तीर्थलोभतःout of desire for holy places
तीर्थलोभतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + लोभ (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्, अव्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय; हेतुवाचक (ablatival adverb) ‘लोभात्’

Janamejaya

Type: kshetra

Scene: The question evokes the Pāṇḍavas after the dice defeat, wandering across the whole earth to the seas, driven by longing for holy places; a mental panorama of roads, forests, rivers, and distant coasts.

J
Janamejaya
P
Pāṇḍavas
P
Pārtha

FAQs

Even after downfall and misfortune, dharmic recovery is pursued through tīrtha-yātrā and disciplined wandering.

No particular tīrtha is named; the question anticipates a catalogue of sacred places in the Revā Khaṇḍa tradition.

Pilgrimage motivated by tīrtha-seeking (tīrtha-lobha) is presented as a dharmic response to adversity.