Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

प्राह प्राप्तो मया भर्ता शङ्करस्तपसा किल । प्रजापतिश्च गायत्र्या ह्यन्याभिरभिवाञ्छिताः

Transliteration

prāha prāpto mayā bhartā śaṅkarastapasā kila | prajāpatiśca gāyatryā hyanyābhirabhivāñchitāḥ

Translation

ती म्हणाली—खरोखर मी तपस्येने शंकराला पती म्हणून प्राप्त केले; आणि गायत्रीने प्रजापतीची प्राप्ती होते—तसेच इतर साधनांनी इतर अभिलषित फल मिळतात।

Word by Word

• प्राह: said/spoke
• प्राह: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• प्राप्तः: attained/obtained
• प्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, उत्तमपुरुष-प्रयोग; तृतीया (3rd), एकवचन

• भर्ता: husband/lord
• भर्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• शङ्करः: Śaṅkara (Śiva)
• शङ्करः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• किल: indeed/it is said
• किल: Sambandha/Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: किल (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय; कथन-प्रमाण/श्रुत्यर्थे

• प्रजापतिः: Prajāpati
• प्रजापतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रजापति (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• गायत्र्या: by (means of) the Gāyatrī (mantra)
• गायत्र्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• हि: indeed/for
• हि: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय; हेत्वर्थे/निश्चयार्थे

• अन्याभिः: by other (mantras/means)
• अन्याभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण

• अभिवाञ्छिताः: desired/sought after
• अभिवाञ्छिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अभि + वाञ्छ् (धातु) → अभिवाञ्छित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

Speaker

Satī (as quoted within Mārkaṇḍeya’s narration)

Characters & Entities

• Satī
• Śaṅkara
• Prajāpati
• Gāyatrī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Different aims are fulfilled through appropriate sādhana; tapas and mantra are affirmed as effective, tradition-rooted means.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly referenced in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is endorsed, and Gāyatrī (mantra/observance) is cited as a means connected with attaining Prajāpati.