Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 63
Devanagari script
आदाय चोर्वशीं भूयो देवराजमुपागताः । आचख्युश्च यथावृत्तं देवराजाय तत्तथा
Transliteration
ādāya corvaśīṃ bhūyo devarājamupāgatāḥ | ācakhyuśca yathāvṛttaṃ devarājāya tattathā
Translation
उर्वशीला पुन्हा घेऊन त्या देवराज इंद्राकडे गेल्या आणि जे जसे घडले होते ते तसेच सर्व देवराजाला सांगितले।
Word by Word
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ + √दा (धातु) त्वा-प्रत्ययान्त (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
उर्वशीम्Urvaśī
उर्वशीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउर्वशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd case, accusative); एकवचन
भूयःagain
भूयः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formपुनरर्थक-अव्यय (adverb: again/further)
देवराजम्the king of the gods (Indra)
देवराजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवराज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् राजा); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
उपागताःwent/approached
उपागताः:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + √गम् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त (उपागत)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/कर्तरि कृदन्त (past participle used finitely); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
आचख्युःthey reported/told
आचख्युः:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + √चक्ष्/√ख्यै (धातु; आचख्यौ = ‘to tell’)
Formलिट्-लकार (perfect); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
यथावृत्तम्what had happened, as it occurred
यथावृत्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयथा (अव्यय) + वृत्त (प्रातिपदिक; √वृत् क्त)
Formअव्ययीभाव-समास (यथा + वृत्तम्); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
देवराजायto the king of the gods
देवराजाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootदेवराज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th case, dative); एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd case, accusative); एकवचन
तथाso/just so
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: so/likewise)
Speaker
Mārkaṇḍeya (continuing narration)
Skanda Dialogue
Listener: Pārthiva (king)
Visual Art Cues
Scene: Apsarases escort Urvaśī into Indra’s jeweled court; they narrate events with composed gestures, while Indra listens from a throne beneath a celestial canopy.
Characters & Entities
U
UrvaśīD
Devarāja (Indra)A
ApsarāsFAQs
Accountability and truthful reporting—events are to be conveyed as they truly occurred.
No tirtha is directly praised in this narrative verse.
None.