Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 24

Devanagari script

बोधस्वरूपश्च मतौ त्वमेकः सर्वत्र सर्वेश्वर सर्वभूत । पश्यामि ते नाभिसरोजमध्ये ब्रह्माणमीशं च हरं भृकुट्याम्

Transliteration

bodhasvarūpaśca matau tvamekaḥ sarvatra sarveśvara sarvabhūta | paśyāmi te nābhisarojamadhye brahmāṇamīśaṃ ca haraṃ bhṛkuṭyām

Translation

हे सर्वभूतांचे ईश्वर! तू बोधस्वरूप असून बुद्धीत एकमेव सत्य आहेस व सर्वत्र व्यापलेला आहेस. तुझ्या नाभिकमळात ब्रह्मा आणि तुझ्या भ्रुकुटीत ईश—हर (शिव) मला दिसतो.

Word by Word

• बोधस्वरूपः: of the nature of consciousness
• बोधस्वरूपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बोध-स्वरूप (प्रातिपदिक; बोध + स्वरूप)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण—‘त्वम्’ इत्यस्य

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• मतौ: in (my) understanding/opinion
• मतौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (locative)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुषार्थे द्वितीय-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन

• एकः: alone/one
• एकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण—‘त्वम्’

• सर्वत्र: everywhere
• सर्वत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• सर्वेश्वर: O Lord of all
• सर्वेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सर्व-ईश्वर (प्रातिपदिक; सर्व + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; संबोधनपद

• सर्वभूत: O (one who is) all beings / O all-being
• सर्वभूत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सर्व-भूत (प्रातिपदिक; सर्व + भूत)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोगसम्भव; सम्बोधन (8th), एकवचन; संबोधनपद (हे सर्वभूत)

• पश्यामि: I see
• पश्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• नाभि-सरोज-मध्ये: in the middle of the lotus of (your) navel
• नाभि-सरोज-मध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नाभि-सरोज-मध्य (प्रातिपदिक; नाभि + सरोज + मध्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण

• ब्रह्माणम्: Brahmā
• ब्रह्माणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• ईशम्: the Lord
• ईशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म; ब्रह्माणम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• हरम्: Hara (Śiva)
• हरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• भृकुट्याम्: in (your) brow/at the frown (between the eyebrows)
• भृकुट्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भृकुटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण

Speaker

A devotee/sage praising the Supreme Lord (Viṣṇu/Nārāyaṇa) in Revā Khaṇḍa context

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-cycle (Revākhaṇḍa context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee beholds the Lord’s cosmic form: from the navel-lotus emerges Brahmā; at the brow sits Hara/Īśa; the Lord radiates as pure awareness pervading all directions.

Characters & Entities

• Sarveśvara
• Brahmā
• Īśa
• Hara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All divine functions—creation (Brahmā) and dissolution/auspicious power (Śiva)—are seen within the Supreme Lord’s cosmic body, teaching unity behind apparent plurality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā (Narmadā) region frames the chapter, but the verse itself praises the Lord’s all-pervading form rather than naming a single tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it supports darśana-bhakti—vision and contemplation of the cosmic form.