Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 78

Devanagari script

सम्यग्दृष्टिरियं प्रोक्ता समस्तैक्यावलोकिनी । पृथग्विज्ञानमात्रैव लोकसंव्यवहारवत्

Transliteration

samyagdṛṣṭiriyaṃ proktā samastaikyāvalokinī | pṛthagvijñānamātraiva lokasaṃvyavahāravat

Translation

हीच सम्यक् दृष्टी सांगितली आहे—जी सर्वांचे एकत्व पाहते. वेगळेपणाचे ज्ञान हे केवळ बोधाची पद्धत असून ते लोकव्यवहारापुरतेच उपयुक्त आहे.

Word by Word

• सम्यग्दृष्टिः: right vision
• सम्यग्दृष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सम्यक् (अव्यय) + दृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; कर्मधारय (सम्यक् एव दृष्टिः)

• इयम्: this
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; निर्देशार्थक-सर्वनाम (demonstrative)

• प्रोक्ता: has been declared/taught
• प्रोक्ता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रोक्त (कृदन्त; √वच् धातु, उपसर्ग प्र)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय (predicate)

• समस्तैक्यावलोकिनी: seeing the unity of all
• समस्तैक्यावलोकिनी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समस्त (प्रातिपदिक) + ऐक्य (प्रातिपदिक) + अवलोकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष (समस्तस्य ऐक्यं अवलोकयति इति)

• पृथग्विज्ञानमात्रा: mere distinct cognition
• पृथग्विज्ञानमात्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पृथक् (अव्यय) + विज्ञान (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; तत्पुरुष (पृथक् विज्ञानं एव मात्रम्)

• एव: only; indeed
• एव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• लोकसंव्यवहारवत्: like worldly convention
• लोकसंव्यवहारवत्: Upamana (Comparison/उपमान)
• Type: Adjective
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + संव्यवहार (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; उपमानवाचक 'वत्' (like); तत्पुरुष (लोके संव्यवहारः)

Speaker

Unspecified (Revā-khaṇḍa narrative voice; didactic passage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: An allegory: two layers of vision—outer marketplace life rendered as a faint overlay, while beneath it a luminous unified field; the teacher points to the underlying oneness.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right vision is to see unity; separateness is a practical convention of the mind for worldly life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The discourse sits within the Revā-khaṇḍa setting, associated with the sanctity of the Revā/Narmadā region.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a doctrinal clarification about true vision versus worldly convention.