Adhyaya 165
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 165

Adhyaya 165

मार्कंडेय नर्मदेच्या दक्षिण तीरावर असलेल्या ‘सिद्धेश्वर’ नावाच्या प्रसिद्ध तीर्थाचे माहात्म्य सांगतात. सर्व तीर्थांमध्ये हे अत्यंत पावन मानले आहे. तेथे स्नान करून पितर व देवतांना तर्पण द्यावे आणि पितृउद्देशाने श्राद्ध करावे अशी विधी सांगितली आहे; विशेष फल असे की तेथे केलेल्या श्राद्धामुळे पितरांना बारा वर्षे तृप्ती मिळते। यानंतर शैव भक्तीचा आचारक्रम दिला आहे—भक्तीपूर्वक स्नान, शिवपूजन, रात्र जागरण, पुराणकथा वाचन/श्रवण, आणि नियमाने पहाटे पुन्हा शुद्ध स्नान। याचे परम फल म्हणून भक्ताला गिरिजाकांत शिवाचे दर्शन होते व तो उच्च पद प्राप्त करतो असे सांगितले आहे। अखेरीस कपिलादी प्राचीन सिद्ध व ऋषी यांचा उल्लेख करून तीर्थाची प्रामाणिकता दृढ केली आहे; नर्मदेच्या महिम्यामुळे त्यांनी योगसिद्धीने परम सिद्धी प्राप्त केली—असे प्रतिपादन केले आहे।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले सिद्धेश्वरमिति श्रुतम् । तीर्थं परं महाराज सिद्धैः कृतमिति प्रभो

श्री मार्कण्डेय म्हणाले—हे महाराज! नर्मदेच्या दक्षिण तीरावर ‘सिद्धेश्वर’ नावाचे परम तीर्थ प्रसिद्ध आहे; हे प्रभो, ते सिद्धांनी स्थापित केले असे ऐकिवात आहे।

Verse 2

तत्र तीर्थं महापुण्यं सर्वतीर्थेषु पावनम् । नर्मदाया महाराज दक्षिणं कूलमाश्रितम्

तेथे महापुण्य तीर्थ आहे, जे सर्व तीर्थांमध्ये पावन मानले जाते, हे महाराज; ते नर्मदेच्या दक्षिण तीरावर वसलेले आहे।

Verse 3

तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । श्राद्धं तत्रैव यो दद्यात्पित्ःनुद्दिश्य भारत

हे भारत! त्या तीर्थात स्नान करून मनुष्याने पितृदेवतांना तर्पण करावे. जो तेथेच पितरांच्या उद्देशाने श्राद्ध देतो.

Verse 4

तृप्यन्ति पितरस्तस्य द्वादशाब्दान्न संशयः । तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या स्नात्वा पूजयते शिवम्

त्याचे पितर बारा वर्षे तृप्त राहतात—यात संशय नाही. आणि जो त्या तीर्थात भक्तीने स्नान करून शिवाची पूजा करतो.

Verse 5

रात्रौ जागरणं कृत्वा पठेत्पौराणिकीं कथाम् । ततः प्रभाते विमले स्नानं कुर्याद्यथाविधि

रात्री जागरण करून पौराणिक कथा वाचावी. नंतर निर्मळ प्रभाती विधिपूर्वक स्नान करावे.

Verse 6

वीक्षते गिरिजाकान्तं स गच्छेत्परमां गतिम् । पुरा सिद्धा महाभागाः कपिलाद्या महर्षयः

गिरिजाकांत शिवाचे दर्शन घेतल्यास तो परम गतीस पोहोचतो. पूर्वकाळी कपिल आदि सिद्ध व महाभाग महर्षीही याच प्रकारे प्रसिद्ध झाले.

Verse 7

जपन्तश्च परं ब्रह्म योगसिद्धा महाव्रताः । सिद्धिं ते परमां प्राप्ता नर्मदायाः प्रभावतः

परब्रह्माचा जप करणारे, योगसिद्ध व महाव्रतधारी ते ऋषी नर्मदेच्या प्रभावाने परम सिद्धीस प्राप्त झाले.

Verse 165

। अध्याय

अध्याय समाप्त.