Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 36

Devanagari script

पित्तात्तु दर्शनं पक्तिमौष्ण्यं रूपं प्रकाशनम् । सलिलाद्रसनां शैत्यं स्नेहं क्लेदं समार्दवम्

Transliteration

pittāttu darśanaṃ paktimauṣṇyaṃ rūpaṃ prakāśanam | salilādrasanāṃ śaityaṃ snehaṃ kledaṃ samārdavam

Translation

पित्ततत्त्वापासून दर्शनशक्ती, पचन, उष्णता, रूप आणि प्रकाश उत्पन्न होतात. जलतत्त्वापासून रसना (चव), शीतलता, स्निग्धता, क्लेद (आर्द्रता) व कोमलता प्रकट होते।

Word by Word

• पित्तात्: from bile/pitta
• पित्तात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (source)

• तु: indeed
• तु: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• दर्शनम्: seeing/vision
• दर्शनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• पक्तिम्: cooking/digestion
• पक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• औष्ण्यम्: heat/warmth
• औष्ण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: औष्ण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• रूपम्: form/color
• रूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• प्रकाशनम्: illumination/making manifest
• प्रकाशनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रकाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• सलिलात्: from water
• सलिलात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान

• रसनाम्: tongue/taste-organ
• रसनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रसना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• शैत्यम्: coolness
• शैत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• स्नेहम्: oiliness/unctuousness
• स्नेहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नेह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• क्लेदम्: moisture/dampness
• क्लेदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्लेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• समार्दवम्: softness/pliancy
• समार्दवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सम् (उपसर्ग) + आर्दव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म; उपसर्गपूर्वक-भाववाचक

Speaker

Sūta (deduced for Āvantya Khaṇḍa narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: Two elemental panels: tejas as a radiant flame-lotus illuminating an eye motif and a small digestive fire; water as a cool blue lotus-lake offering nectar drops, softening the embryo’s form.

Characters & Entities

• Pitta
• Salila (Water)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Perception and bodily functions are expressions of elemental powers; gratitude and self-control align the body with sacred order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is within Revā Khaṇḍa (Revā/Narmadā context) but does not praise a particular named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated; the verse is explanatory (guṇa and function attribution).