Adhyaya 157

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं राजञ्छुक्लतीर्थसमीपतः । वासुदेवस्य तीर्थं तु सर्वलोकेषु पूजितम्

श्री मार्कण्डेय म्हणाले—हे राजन्, त्यानंतर लगेच शुक्लतीर्थाजवळ वासुदेवाचे तीर्थ आहे, जे सर्व लोकांत पूजिले जाते।

Verse 2

तद्धि पुण्यं सुविख्यातं नर्मदायां पुरातनम् । यत्र हुङ्कारमात्रेण रेवा क्रोशं जगाम सा

ते पुण्यस्थान नर्मदेवर प्राचीन व सुविख्यात आहे; जिथे केवळ ‘हुँ’ या हुंकारमात्राने रेवा एक क्रोश दूर गेली.

Verse 3

यदा प्रभृति राजेन्द्र हुङ्कारेण गता सरित् । तदाप्रभृति स स्वामी हुङ्कारः शब्दितो बुधैः

हे राजेंद्र! ‘हुं’ या निनादामुळे ज्या वेळेपासून ती नदी निघून गेली, त्या वेळेपासून तेथील स्वामी विद्वानांनी ‘हुङ्कार’ या नावाने प्रसिद्ध केला।

Verse 4

हुङ्कारतीर्थे यः स्नात्वा पश्यत्यव्ययमच्युतम् । स मुच्यते नरः पापैः सप्तजन्म कृतैरपि

जो ‘हुङ्कार-तीर्था’त स्नान करून अव्यय अच्युत (विष्णू) यांचे दर्शन घेतो, तो मनुष्य सात जन्मांत केलेल्या पापांपासूनही मुक्त होतो।

Verse 5

संसारार्णवमग्नानां नराणां पापकर्मिणाम् । नैवोद्धर्ता जगन्नाथं विना नारायणं परः

संसाररूपी सागरात बुडालेल्या, पापकर्मांनी भारलेल्या नरांचा जगन्नाथ नारायणावाचून दुसरा कोणताही उद्धारकर्ता नाही।

Verse 6

सा जिह्वा या हरिं स्तौति तच्चित्तं यत्तदर्पितम् । तावेव केवलौ श्लाघ्यौ यौ तत्पूजाकरौ करौ

जी जीभ हरिची स्तुती करते तीच धन्य; जे चित्त त्यांना अर्पित आहे तेच धन्य. आणि जे दोन हात त्यांची पूजा करतात तेच खरे प्रशंसनीय।

Verse 7

सर्वदा सर्वकार्येषु नास्ति तेषाममङ्गलम् । येषां हृदिस्थो भगवान्मङ्गलायतनो हरिः

ज्यांच्या हृदयात मंगलधाम भगवान हरि वास करतो, त्यांना सर्वदा व सर्व कार्यांत कधीही अमंगल होत नाही।

Verse 8

यदन्यद्देवतार्चायाः फलं प्राप्नोति मानवः । साष्टाङ्गप्रणिपातेन तत्फलं लभते हरेः

इतर देवतांच्या पूजेतून मनुष्य जे फळ मिळवितो, तेच फळ तो हरिला साष्टाङ्ग प्रणाम केल्याने प्राप्त करतो।

Verse 9

रेणुगुण्ठितगात्रस्य यावन्तोऽस्य रजःकणाः । तावद्वर्षसहस्राणि विष्णुलोके महीयते

ज्याचे अंग पवित्र रेणूने आच्छादित आहे, त्याच्या देहावर जितके धुळीकण असतील, तितकी सहस्र वर्षे तो विष्णुलोकी गौरविला जातो।

Verse 10

सम्मार्जनाभ्युक्षणलेपनेन तदालये नश्यति सर्वपापम् । नारी नराणां परया तु भक्त्या दृष्ट्वा तु रेवां नरसत्तमस्य

त्या देवालयात झाडून स्वच्छ करणे, पवित्र जल शिंपडणे व लेपन करणे याने सर्व पाप नष्ट होते। आणि हे नरश्रेष्ठा, स्त्रीही परम भक्तीने रेवाचे दर्शन घेऊन पावन पुण्य मिळविते।

Verse 11

येनार्चितो भगवान्वासुदेवो जन्मार्जितं नश्यति तस्य पापम् । स याति लोकं गरुडध्वजस्य विधूतपापः सुरसङ्घपूज्यताम्

ज्याने भगवान वासुदेवाची आराधना केली, त्याचे जन्मोजन्मीचे संचित पाप नष्ट होते। तो पापरहित होऊन गरुडध्वज प्रभूच्या लोकी जातो व देवसमूहात पूज्य होतो।

Verse 12

शाठ्येनापि नमस्कारं प्रयुञ्जंश्चक्रपाणिनः । सप्तजन्मार्जितं पापं गच्छत्याशु न संशयः

कपटाने जरी चक्रपाणी प्रभूला नमस्कार केला, तरीही त्याचे सात जन्मांचे संचित पाप शीघ्र नष्ट होते—यात संशय नाही।

Verse 13

पूजायां प्रीयते रुद्रो जपहोमैर्दिवाकरः । शङ्खचक्रगदापाणिः प्रणिपातेन तुष्यति

पूजेमुळे रुद्र प्रसन्न होतात; जप व होमामुळे दिवाकर प्रसन्न होतो. शंख-चक्र-गदा धारण करणारा प्रभू साष्टांग प्रणामाने तृप्त होतो.

Verse 14

भवजलधिगतानां द्वन्द्ववाताहतानां सुतदुहितृकलत्रत्राणभारार्दितानाम् । विषमविषयतोये मज्जतामप्लवानां भवति शरणमेको विष्णुपोतो नराणाम्

संसाररूपी समुद्रात पडलेले, द्वंद्वरूपी वाऱ्यांनी झोडपलेले, पुत्र-कन्या व पत्नी यांच्या रक्षणाच्या भाराने पीडित—विषयरूपी कठीण पाण्यात नौका नसताना बुडणाऱ्या मनुष्यांसाठी एकमेव आश्रय विष्णुरूपी नौकाच आहे.

Verse 15

हुङ्कारतीर्थे राजेन्द्र शुभं वा यदि वाशुभम् । यत्कृतं पुरुषव्याघ्र तन्नश्यति न कर्हिचित्

हे राजेंद्र! हुंकार तीर्थात—शुभ असो वा अशुभ—हे पुरुषव्याघ्र! जे कर्म केले जाते, त्याचे फळ कधीही नष्ट होत नाही.

Verse 157

। अध्याय

हा अध्याय समाप्त झाला.