Adhyaya 151

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । उत्तरे नर्मदाकूले तीर्थं परमशोभनम् । जयवाराहमाहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम्

श्री मार्कण्डेय म्हणाले—नर्मदेच्या उत्तरेकाठी एक परम शोभन तीर्थ आहे. ते ‘जयवाराह’चे माहात्म्य असून सर्व पापांचा नाश करणारे आहे.

Verse 2

उद्धृता जगती येन सर्वदेवनमस्कृता । लोकानुग्रहबुद्ध्या च संस्थितो नर्मदातटे

ज्याने पृथ्वीचा उद्धार केला—जो सर्व देवांनी नमस्कारलेला आहे—तो लोकांच्या कल्याणासाठी करुणाबुद्धीने नर्मदेच्या तटी विराजमान झाला आहे.

Verse 3

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वीक्षते मधुसूदनम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो दशजन्मानुकीर्तनात्

त्या तीर्थात जो स्नान करून मधुसूदनाचे दर्शन घेतो, तो दहा जन्मांत संचित व स्मरणात आलेल्या सर्व पापांतून मुक्त होतो।

Verse 4

मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहोऽथ वामनः । रामो रामश्च कृष्णश्च बुद्धः कल्किश्च ते दश

मत्स्य, कूर्म व वराह; मग नरसिंह व वामन; राम व परशुराम, कृष्ण, बुद्ध आणि कल्की—हे दहा अवतार होत।

Verse 5

युधिष्ठिर उवाच । मत्स्येन किं कृतं तात कूर्मेण मुनिसत्तम । वराहेण च किं कर्म नरसिंहेन किं कृतम्

युधिष्ठिर म्हणाला—तात, हे मुनिश्रेष्ठ! मत्स्यरूपाने काय केले? कूर्मरूपाने काय? वराहरूपाने कोणते कर्म, आणि नरसिंहरूपाने काय केले?

Verse 6

वामनेन च रामेण राघवेण च किं कृतम् । बुद्धरूपेण किं वापि कल्किना किं कृतं वद

वामनरूपाने काय केले? आणि राघव रामरूपाने काय केले? बुद्धरूपानेही काय, आणि कल्कीरूपाने काय केले—कृपा करून सांगा।

Verse 7

एवमुक्तस्तु विप्रेन्द्रो धर्मपुत्रेण धीमता । उवाच मधुरां वाणीं तदा धर्मसुतं प्रति

धर्माच्या बुद्धिमान पुत्राने असे विचारल्यावर, ब्राह्मणश्रेष्ठाने तेव्हा धर्मसुताला मधुर वाणीने उत्तर दिले।

Verse 8

श्रीमार्कण्डेय उवाच । मीनो भूत्वा पुरा कल्पे प्रीत्यर्थं ब्रह्मणो विभुः । समर्पयत्समुद्धृत्य वन्दान्मग्नान्महार्णवे

श्री मार्कंडेय म्हणाले—पूर्वी एका कल्पात परम विभूने मत्स्यरूप धारण केले; ब्रह्मदेवांच्या प्रीत्यर्थ महासागरात बुडालेले वेद उचलून पुन्हा अर्पण केले।

Verse 9

अमृतोत्पादने राजन्कूर्मो भूत्वा जगद्गुरुः । मन्दरं धारयामास तथा देवीं वसुंधराम्

हे राजन्, अमृतोत्पादनाच्या वेळी जगद्गुरूंनी कूर्मरूप धारण केले; त्यांनी मंदर पर्वत धारण केला आणि देवी वसुंधरा—पृथ्वीही समर्थिली।

Verse 10

उज्जहार धरां मग्नां पातालतलवासिनीम् । वाराहं रूपमास्थाय देवदेवो जनार्दनः

पाताळतलात वसणारी, बुडालेली धरा देवदेव जनार्दनांनी वाराहरूप धारण करून उचलून वर काढली।

Verse 11

नरस्यार्द्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्द्धतनुं तथा । हिरण्यकशिपोर्वक्षो विददार नखाङ्कुशैः

त्यांनी अर्धे शरीर नराचे व अर्धे सिंहाचे करून, अंकुशासारख्या नखांनी हिरण्यकशिपूचे वक्ष फाडून टाकले।

Verse 12

जटी वामनरूपेण स्तूयमानो द्विजोत्तमैः । तद्दिव्यं रूपमास्थाय क्रमित्वा मेदिनीं क्रमैः

जटाधारी वामनरूपाने, श्रेष्ठ द्विजांनी स्तुत होत, नंतर त्यांनी दिव्य विराट रूप धारण केले आणि महान पावलांनी मेदिनीवर क्रमण करून सर्वत्र व्यापले।

Verse 13

कृतवांश्च बलिं पश्चात्पातालतलवासिनम् । स्थापयित्वा सुरान् सर्वान् गतो विष्णुः स्वकं पुरम्

त्यानंतर त्याने बलिला पाताळतलाचा निवासी केले; आणि सर्व देवांना दृढपणे प्रतिष्ठित करून विष्णू आपल्या निजधामास गेले।

Verse 14

जमदग्निसुतो रामो भूत्वा शस्त्रभृतां वरः । क्षत्रियान् पृथिवीपालानवधीद्धैहयादिकान्

जमदग्नीपुत्र राम शस्त्रधाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ होऊन, हैहयादी पृथ्वीपाल क्षत्रिय राजांचा वध करू लागला।

Verse 15

कश्यपाय महीं दत्त्वा सपर्वतवनाकराम् । तपस्तपति देवेशो महेन्द्रेऽद्यापि भारत

पर्वत, वन व खाणींसह पृथ्वी कश्यपाला देऊन, हे भारत! तो देवेश्वर आजही महेंद्र पर्वतावर तप करीत आहे।

Verse 16

ततो दाशरथी रामो रावणं देवकण्टकम् । सगणं समरे हत्वा राज्यं दत्त्वा विभीषणे

त्यानंतर दाशरथी रामाने देवांचा कण्टक रावणाला त्याच्या सैन्यासह रणांगणात मारून, राज्य विभीषणास दिले।

Verse 17

पालयित्वा नयाद्भूमिं मखैः संतर्प्य देवताः । स्वर्गं गतो महातेजा रामो राजीवलोचनः

धर्मयुक्त नीतिने भूमीचे पालन करून आणि यज्ञांनी देवतांना संतुष्ट करून, महातेजस्वी कमलनयन राम स्वर्गास गेले।

Verse 18

वसुदेवगृहे भूयः संकर्षणसहायवान् । अवतीर्णो जगन्नाथो वासुदेवो युधिष्ठिर

हे युधिष्ठिरा! पुन्हा वसुदेवाच्या गृही संकर्षणाच्या सहाय्याने जगन्नाथ वासुदेव अवतरले।

Verse 19

सोऽवधीत्तव सामर्थ्याद्वधार्थं दुष्टभूभृताम् । चाणूरकंसकेशीनां जरासंधस्य भारत

हे भारता! तुझ्या सामर्थ्याने दुष्ट राजांचा नाश व्हावा म्हणून त्याने चाणूर, कंस, केशी आणि जरासंध यांचा वध केला।

Verse 20

तेन त्वं सुसहायेन हत्वा शत्रून्नरेश्वर । भोक्ष्यसे पृथिवीं सर्वां भ्रातृभिः सह संभृताम्

हे नरेश्वरा! त्याच्या दृढ सहाय्याने तू शत्रूंना मारून, भावंडांसह सुव्यवस्थित अशी सारी पृथ्वी उपभोगशील।

Verse 21

तथा बुद्धत्वमपरं नवमं प्राप्स्यतेऽच्युतः । शान्तिमान्देवदेवेशो मधुहन्ता मधुप्रियः

तसेच अच्युत नवम अवताररूपाने बुद्धत्व प्राप्त करील—शांतिमान, देवदेवेश, मधुहंता आणि मधुप्रिय।

Verse 22

तेन बुद्धस्वरूपेण देवेन परमेष्ठिना । भविष्यति जगत्सर्वं मोहितं सचराचरम्

त्या परमेष्ठी देवाने बुद्धस्वरूप धारण केल्याने, चराचरांसह सारे जग मोहित होईल।

Verse 23

न श्रोष्यन्ति पितुः पुत्रास्तदाप्रभृति भारत । न गुरोर्बान्धवाः शिष्या भविष्यत्यधरोत्तरम्

त्या वेळेपासून, हे भारत, पुत्र पित्याचे ऐकणार नाहीत; शिष्य व बंधूही गुरूचे वचन मानणार नाहीत—अधम वरचढ होईल।

Verse 24

जितो धर्मो ह्यधर्मेण चासत्येन ऋतं जितम् । जिताश्चौरैश्च राजानः स्त्रीभिश्च पुरुषा जिताः

अधर्म धर्मावर विजय मिळवील आणि असत्य ऋताला पराजित करील; चोर राजांना जिंकतील आणि स्त्रिया पुरुषांवर वरचढ ठरतील।

Verse 25

सीदन्ति चाग्निहोत्राणि गुरौ पूजा प्रणश्यति । सीदन्ति मानवा धर्माः कलौ प्राप्ते युधिष्ठिर

अग्निहोत्र कर्मे क्षीण होतील, गुरुपूजा नष्ट होईल; कलियुग येताच, हे युधिष्ठिर, मानवधर्माचे नियम ढासळतील।

Verse 26

द्वादशे दशमे वर्षे नारी गर्भवती भवेत् । कन्यास्तत्र प्रसूयन्ते ब्राह्मणो हरिपिङ्गलः

बाराव्या—किंवा दहाव्या—वर्षीच कन्या गर्भवती होईल; तेथे कन्याच प्रसूती करतील—असे ब्राह्मण हरिपिंगल म्हणतो।

Verse 27

भविष्यति ततः कल्किर्दशमे जन्मनि प्रभुः

त्यानंतर प्रभु कल्की दहाव्या जन्मात (अवतारात) प्रकट होतील।

Verse 28

एतत्ते कथितं राजन्देवस्य परमेष्ठिनः । कारणं दश जन्मनां सर्वपापक्षयंकरम्

हे राजन्! परमेष्ठी देवाच्या दहा जन्मांचे कारणासह हे वृत्तान्त मी सांगितले; ते सर्व पापांचा क्षय करणारे आहे.