Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7
Devanagari script
हस्त्यश्वरथसम्पन्नो धनाढ्योऽति प्रतापवान् । स्त्रीसहस्रस्य मध्यस्थः कुरुते राज्यमुत्तमम्
Transliteration
hastyaśvarathasampanno dhanāḍhyo'ti pratāpavān | strīsahasrasya madhyasthaḥ kurute rājyamuttamam
Translation
हत्ती-घोडे-रथांनी सम्पन्न, अपार धनवान व अतिशय प्रतापी, हजार स्त्रियांच्या मध्यभागी असून तो उत्तम राज्यकारभार करीत असतो.
Word by Word
हस्त्यश्वरथसम्पन्नःendowed with elephants, horses, and chariots
हस्त्यश्वरथसम्पन्नः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहस्ति (प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक) + सम्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पद्/√पद्? here from सम्+√पद्/√पद् ‘to be endowed’)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत्—‘हस्त्यश्व-रथैः सम्पन्नः’ (endowed with elephants, horses, chariots)
धनाढ्यःwealthy
धनाढ्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधन (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘धनेन आढ्यः’
अतिvery
अति:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थकः (very/exceedingly)
प्रतापवान्powerful/valorous
प्रतापवान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रतापवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessing valor)
स्त्रीसहस्रस्यof a thousand women
स्त्रीसहस्रस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे (सहस्र), षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘स्त्रीणां सहस्रम्’ (a thousand women)
मध्यस्थःstanding in the midst
मध्यस्थः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘मध्ये स्थितः’
कुरुतेhe rules/governs
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमानकालः), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; राज्यम् इति विशेषणम्
Speaker
Mārkaṇḍeya
Visual Art Cues
Scene: A grand royal tableau: elephants, horses, chariots, treasury abundance, and the king in the midst of a vast inner court.
Characters & Entities
B
BhīṣmakaFAQs
Worldly sovereignty and prosperity form the stage for dharmic events; Purāṇas often contrast royal splendor with higher sacred destinies.
Not directly; it continues the background leading to the Rukmiṇī Tīrtha māhātmya.
None.