Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

मार्कण्डेय उवाच । यथा यथा त्वं नृप भाषसे च तथा तथा मे सुखमेति भारती । शैथिल्यभावाज्जरयान्वितस्य त्वत्सौहृदं नश्यति नैव तात

mārkaṇḍeya uvāca | yathā yathā tvaṃ nṛpa bhāṣase ca tathā tathā me sukhameti bhāratī | śaithilyabhāvājjarayānvitasya tvatsauhṛdaṃ naśyati naiva tāta

मार्कण्डेय म्हणाले—हे नृपा, तू जसा जसा बोलतोस तसा तसा माझी वाणी अधिक सुखावते. जरी मी जरेच्या शैथिल्याने युक्त असलो, तरी हे ताता, तुझे सौहार्द कधीही नाश पावत नाही.

मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यथाas
यथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; यथार्थक (as/just as)
यथाas
यथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (correlative repetition)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन
भाषसेyou speak
भाषसे:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलट् (present); मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
तथाso
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; तदनुरूपार्थक (so/accordingly)
तथाso
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (correlative repetition)
मेto me/for me
मे:
Sampradāna (Recipient/Experiencer)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, एकवचन (genitive/dative singular; here dative sense)
सुखम्happiness
सुखम्:
Karta (Subject of eti)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
एतिcomes/arises
एति:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलट्; प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भारतीspeech (Bhāratī)
भारती:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootभारती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; (वाणी/सरस्वती)
शैथिल्यभावात्due to slackness
शैथिल्यभावात्:
Hetu (Cause)
TypeNoun
Rootशैथिल्य-भाव (प्रातिपदिक; शैथिल्य + भाव)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी, एकवचन (ablative singular); हेतुवाचक (from/because of the state of slackness)
जरयाwith/by old age
जरया:
Sahakārī/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootजरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया, एकवचन (instrumental singular)
अन्वितस्यof one afflicted/endowed
अन्वितस्य:
Sambandha (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्वित (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formक्त (PPP) from अन्वि+इ; पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; विशेषण (of one endowed/affected)
त्वत्your
त्वत्:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (genitive singular stem-form in compound)
सौहृदम्friendship/affection
सौहृदम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootसौहृद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (here nominative as subject)
नश्यतिperishes
नश्यति:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootनश् (धातु)
Formलट्; प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
एवindeed/at all
एव:
Avadhāraṇa (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphatic particle)
तातO dear/son
तात:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन

Mārkaṇḍeya

Listener: nṛpa (king addressed as rājendra/tāta)

Scene: An aged sage (Mārkaṇḍeya) smiles gently while addressing a king as ‘dear child’, emphasizing enduring friendship despite old age.

M
Mārkaṇḍeya

FAQs

Respectful, dharmic dialogue sustains affection and inspires uplifting speech, even across age and time.

No specific tīrtha is mentioned in this verse; it introduces the sage’s readiness to narrate within Revā Khaṇḍa.

None directly; the implied discipline is courteous speech and attentive participation in kathā.