Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 29
Devanagari script
शेषा नद्यः समुद्राश्च सर्व एव क्षयंगताः । वरदानान्महेशस्य तेनाहं न क्षयं गता
Transliteration
śeṣā nadyaḥ samudrāśca sarva eva kṣayaṃgatāḥ | varadānānmaheśasya tenāhaṃ na kṣayaṃ gatā
Translation
उरलेल्या सर्व नद्या आणि समुद्रही क्षयास गेले; पण महेश्वराच्या वरदानामुळे मी नाश पावले नाही.
Word by Word
शेषाःremaining, other
शेषाः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘नद्यः’ इत्यस्य विशेषण
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
समुद्राःoceans
समुद्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘(नद्यः समुद्राः)’ इत्यस्य विशेषण
एवindeed, certainly
एव:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/particle)
क्षयम्to destruction, to ruin
क्षयम्:
Gati/Goal (Destination/गति)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
गताःgone, reached
गताः:
Kriya (Predicative action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय (predicate)
वरदानात्because of the boon-giving (boon)
वरदानात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootवर-दान (प्रातिपदिक; वर + दान)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
महेशस्यof Maheśa (Śiva)
महेशस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहेश (प्रातिपदिक; महा + ईश)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तेनtherefore, by that
तेन:
Hetu/Instrument (Cause/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
क्षयम्to destruction
क्षयम्:
Gati/Goal (Destination/गति)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गताgone, reached
गता:
Kriya (Predicative action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त
Formभूतकृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय
Speaker
Revā Devī (Narmadā)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Revā (Narmadā)
Type: river
Skanda Dialogue
Listener: Ṛṣis
Visual Art Cues
Scene: All rivers and oceans fade into dissolution, while Revā remains flowing, encircled by a subtle Śiva-emblematic aura indicating Maheśa’s boon.
Characters & Entities
R
Revā (Narmadā)M
Maheśa (Śiva)R
RiversO
OceansFAQs
Divine grace (Śiva’s boon) establishes the imperishability of the tīrtha and assures devotees of enduring refuge.
Revā/Narmadā, presented as uniquely protected and enduring among waters.
None explicitly; the verse grounds Revā’s sanctity in Śiva’s boon.