Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

पुरा तत्र द्विजः कश्चिद्वेदवेदाङ्गपारगः । पत्नीपुत्रसुहृद्वर्गैः स्वकर्मनिरतोऽवसत्

purā tatra dvijaḥ kaścidvedavedāṅgapāragaḥ | patnīputrasuhṛdvargaiḥ svakarmanirato'vasat

पूर्वी तिथे वेद आणि वेदांगांमध्ये पारंगत असलेला एक ब्राह्मण आपली पत्नी, मुले आणि मित्रपरिवारासह स्वकर्मात मग्न होऊन राहत असे.

पुराformerly
पुरा:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
द्विजःa brāhmaṇa
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः
कश्चित्a certain
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; अनिश्चित-सर्वनाम
वेदवेदाङ्गपारगःversed in the Vedas and Vedāṅgas
वेदवेदाङ्गपारगः:
Karta-viśeṣaṇa (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootवेद + वेदाङ्ग + पारग (प्रातिपदिक; √गम् (धातु) से पारग)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; विशेषण; समासः—द्वन्द्वः (वेदाः च वेदाङ्गानि च) + तत्पुरुष-प्रायः (तयोः पारगः = पारंगतः)
पत्नीपुत्रसुहृद्वर्गैःwith (his) wife, sons, and circle of friends
पत्नीपुत्रसुहृद्वर्गैः:
Sahakāraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootपत्नी + पुत्र + सुहृद् + वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd) बहुवचनम्; करण/सहकारक; समासः—द्वन्द्वः (पत्नी-पुत्र-सुहृद्-वर्ग)
स्वकर्मनिरतःdevoted to his own duties
स्वकर्मनिरतः:
Karta-viśeṣaṇa (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootस्व + कर्म + निरत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √रम्/√रि (धातु) से निरत)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; क्त/निष्ठा-प्राय विशेषण; समासः—तत्पुरुषः (स्वं कर्म यस्मिन् निरतः)
अवसत्lived / dwelt
अवसत्:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√वस् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

Mārkaṇḍeya (continuing narration)

Tirtha: Kohanasva (contextual)

Type: tirtha

Listener: King (mahīpāla)

Scene: A learned brahmin in a riverside settlement: teaching Veda, performing daily rites, surrounded by wife, sons, and friends; the Kohanasva tīrtha lies nearby, hinting at impending sacred event.

K
Kohanasva (implied location)
D
Dvija (a Brahmin figure)

FAQs

It introduces a dharmic exemplar—learned and duty-bound—setting the stage for a tīrtha-centered teaching narrative.

The narrative context is Kohanasva tīrtha (introduced in the prior verse).

None explicitly; it describes a life devoted to sva-dharma (prescribed duties).