Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7
Devanagari script
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं देवानां परमेश्वरः । कामयान उमां देवीं सस्मार मनसा स्मरम्
Transliteration
etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ devānāṃ parameśvaraḥ | kāmayāna umāṃ devīṃ sasmāra manasā smaram
Translation
देवतांचे हे शुभ वचन ऐकून परमेश्वराने, देवी उमेची इच्छा धरून, मनात स्मर (कामदेव) याचे स्मरण केले.
Word by Word
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — ‘this’ qualifying ‘वाक्यम्’
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Sambandha (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive) — ‘having heard’
शुभम्auspicious
शुभम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — qualifying ‘वाक्यम्’
वाक्यम्speech, statement
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — object of ‘श्रुत्वा’
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन — genitive plural
परमेश्वरःthe Supreme Lord
परमेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — subject
कामयानःdesiring
कामयानः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकामय् (धातु, denominative from काम) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘desiring’, qualifying ‘परमेश्वरः’
उमाम्Umā
उमाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — object of desire/remembering
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — apposition to ‘उमाम्’
सस्मारremembered
सस्मार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — ‘remembered’
मनसाwith (his) mind
मनसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन — instrumental
स्मरम्Kāma (the god of love)
स्मरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्मर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — object of ‘सस्मार’
Speaker
Mārkaṇḍeya (narrating)
Visual Art Cues
Scene: Śiva, having heard the devas’ auspicious plea, turns inward; a subtle visualization of Kāma (Smara) arises in his mind as he desires Umā.
Characters & Entities
Ś
Śiva (Parameśvara)U
Umā (Pārvatī)S
Smara/KāmaT
the DevasFAQs
Even forces like desire, when governed by the Supreme, become instruments for cosmic welfare and dharmic restoration.
None directly; the verse advances the mythic storyline connected to the Narmadā tīrtha narrative.
None.