Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 43

Devanagari script

वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः सर्वव्याधिविवर्जितः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं पुत्रपौत्रसमन्वितः

Transliteration

vedavedāṅgatattvajñaḥ sarvavyādhivivarjitaḥ | jīvedvarṣaśataṃ sāgraṃ putrapautrasamanvitaḥ

Translation

तो वेद-वेदांगांचे तत्त्व जाणणारा, सर्व व्याधींविना, पुत्र-पौत्रांनी युक्त, शंभर वर्षांहून अधिक आयुष्य जगतो।

Word by Word

• वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः: knower of the truth of the Vedas and Vedāṅgas
• वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेद + वेदाङ्ग + तत्त्व + ज्ञ (प्रातिपदिक); धातु-आधार: ज्ञा (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Masculine, Nominative singular; बहुपद-तत्पुरुष: वेदानां वेदाङ्गानां च तत्त्वं जानाति — ‘knower of the truth of Vedas and Vedāṅgas’

• सर्वव्याधिविवर्जितः: free from all diseases
• सर्वव्याधिविवर्जितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + व्याधि + विवर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक); धातु-आधार: वर्ज् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Masculine, Nominative singular; तत्पुरुष: सर्वेभ्यः व्याधिभ्यः विवर्जितः — ‘free from all diseases’

• जीवेत्: would live
• जीवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन — Optative, 3rd person singular; परस्मैपद

• वर्षशतम्: a hundred years
• वर्षशतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Neuter, Accusative singular; द्विगु-समास (शतं वर्षाणि) — ‘a hundred years’ as a unit

• साग्रम्: and more (over and above)
• साग्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Neuter, Accusative singular; उपसर्ग-तत्पुरुष: स-अग्रम् = ‘with excess/over and above’

• पुत्रपौत्रसमन्वितः: accompanied by sons and grandsons
• पुत्रपौत्रसमन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र + पौत्र + समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक); धातु-आधार: अन्वि/अन्व् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Masculine, Nominative singular; तत्पुरुष: पुत्रैः पौत्रैश्च समन्वितः — ‘endowed with sons and grandsons’

Speaker

Unspecified in snippet (contextually Śrī Mārkaṇḍeya addressing the King)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Skanda-tīrtha (Revā-khaṇḍa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājan (King)

Visual Art Cues

Scene: A learned, healthy householder-scholar teaching Veda with students, with a harmonious family scene—sons and grandsons—set near a sacred river landscape hinting at the tīrtha’s blessing.

Characters & Entities

• Veda
• Vedāṅgas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage merit is framed as supporting dharma in worldly life—health, longevity, learning, and family continuity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Skanda-tīrtha in the Revā Khaṇḍa context.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is stated in this verse; it lists the resulting blessings attributed to the tīrtha’s power.