Adhyaya 109

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल चक्रतीर्थमनुत्तमम् । सेनापुरमितिख्यातं सर्वपापक्षयंकरम्

श्रीमार्कण्डेय म्हणाले—त्यानंतर, हे महीपाल! सेनापूर म्हणून प्रसिद्ध, सर्वपापक्षय करणारे, अनुपम चक्रतीर्थास जावे।

Verse 2

सैनापत्याभिषेकाय देवदेवेन चक्रिणा । आनीतश्च महासेनो देवैः सेन्द्रपुरोगमैः

देवदेव चक्रधारी यांनी, इंद्रप्रमुख देवांसह, सैनापत्याभिषेकासाठी महासेनास आणले।

Verse 3

दानवानां वधार्थाय जयाय च दिवौकसाम् । भूमिदानेन विप्रेन्द्रांस्तर्पयित्वा यथाविधि

दानवांचा वध व देवांचा जय व्हावा म्हणून, विधिपूर्वक भूमिदान देऊन श्रेष्ठ ब्राह्मणांना तृप्त करून (हे कर्म) करण्यात आले।

Verse 4

शङ्खभेरीनिनादैश्च पटहानां च निस्वनैः । वीणावेणुमृदङ्गैश्च झल्लरीस्वरमङ्गलैः

शंख-भेरीच्या निनादांनी, पटहांच्या घुमणाऱ्या नादांनी, तसेच वीणा, वेणू, मृदंग व झल्लरीच्या मंगलस्वरांनी—

Verse 5

ततः कृत्वा स्वनं घोरं दानवो बलदर्पितः । रुरुर्नाम विघातार्थमभिषेकस्य चागतः

तेव्हा बलदर्पाने उन्मत्त असा रुरु नामक दानव घोर गर्जना करून अभिषेकात विघ्न घालण्यासाठी तेथे आला।

Verse 6

हस्त्यश्वरथपत्त्योघैः पूरयन्वै दिशो दश । तत्र तेन महद्युद्धं प्रवृत्तं किल भारत

हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळ यांच्या लोंढ्यांनी दहा दिशा भरून गेल्या; हे भारत, त्याच्यामुळे तेथे महायुद्ध सुरू झाले।

Verse 7

शक्त्यृष्टिपाशमुशलैः खड्गैस्तोमरटङ्कनैः । भल्लैः कर्णिकनाराचैः कबन्धपटसंकुलैः

शक्ती, ऋष्टी, पाश, मुषळ, खड्ग, तोमर व टंकन; तसेच भल्ल व कर्णिक-नाराचांनी—कबंध व छिन्न अवयवांनी रणभूमी गजबजली।

Verse 8

ततस्तु तां शत्रुबलस्य सेनां क्षणेन चापन्च्युतबाणघातैः । विध्वस्तहस्त्यश्वरथान्महात्मा जग्राह चक्रं रिपुसङ्घनाशनः

तेव्हा महात्म्याने धनुषातून सुटलेल्या अचूक बाणांच्या घावांनी क्षणात शत्रुसैन्य—हत्ती, घोडे व रथांसह—उध्वस्त केले; आणि रिपुसंघनाशकाने चक्र उचलले।

Verse 9

ज्वलच्च चक्रं निशितं भयंकरं सुरासुराणां च सुदर्शनं रणे । चकर्त दैत्यस्य शिरस्तदानीं करात्प्रमुक्तं मधुघातिनश्च तत्

रणात देवासुरांना भय देणारे ते ज्वलंत, तीक्ष्ण, भयंकर सुदर्शन चक्र—मधुघात्याच्या हातातून सुटताच—त्याक्षणी दैत्याचे शिर छेदून टाकले।

Verse 10

तं दृष्ट्वा सहसा विघ्नमभिषेके षडाननः । त्यक्त्वा तु तत्र संस्थानं चचार विपुलं तपः

अभिषेकात आलेला तो आकस्मिक विघ्न पाहून षडानन प्रभूंनी ते स्थान सोडले आणि विशाल तपश्चर्या आरंभिली।

Verse 11

मुक्तं चक्रं विनाशाय हरिणा लोकधारिणा । द्विदलं दानवं कृत्वा पपात विमले जले

लोकधारक हरिने विनाशासाठी चक्र सोडले; त्याने दानवाला दोन तुकडे करून तो निर्मळ जलात कोसळला।

Verse 12

तदा प्रभृति तत्तीर्थं चक्रतीर्थमिति श्रुतम् । सर्वपापविनाशाय निर्मितं विश्वमूर्तिना

त्या वेळेपासून ते तीर्थ ‘चक्रतीर्थ’ म्हणून प्रसिद्ध झाले; विश्वमूर्ती प्रभूंनी सर्व पापांचा नाश व्हावा म्हणून ते निर्माण केले।

Verse 13

चक्रतीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्देवमच्युतम् । पुण्डरीकस्य यज्ञस्य फलमाप्नोति मानवः

जो चक्रतीर्थात स्नान करून अच्युत देवाचे पूजन करतो, तो मनुष्य पुण्डरीक यज्ञाचे फळ प्राप्त करतो।

Verse 14

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्ब्राह्मणाञ्छुभान् । शान्तदान्तजितक्रोधान्स लभेत्कोटिजं फलम्

जो त्या तीर्थात स्नान करून शांत, दान्त व क्रोधजयी अशा शुभ ब्राह्मणांचा सत्कार करतो, तो कोटीगुण फळ मिळवतो।

Verse 15

तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या त्यजते देहमात्मनः । विष्णुलोकं मृतो याति जयशब्दादिमङ्गलैः

जो त्या तीर्थी भक्तिभावाने देहत्याग करतो, तो मृत्यूनंतर विष्णुलोकास जातो आणि ‘जय’ व मंगलघोषांनी अभिनंदित होतो।

Verse 16

क्रीडयित्वा यथाकामं देवगन्धर्वपूजितः । इहागत्य च भूयोऽपि जायते विपुले कुले

यथेष्ट क्रीडा करून, देव व गंधर्वांनी पूजित होऊन, तो पुन्हा येथे येतो आणि पुन्हा समृद्ध कुळात जन्म घेतो।

Verse 17

एतत्पुण्यं पापहरं धन्यं दुःखप्रणाशनम् । कथितं ते महाभाग भूयश्चान्यच्छृणुष्व मे

ही पुण्यकथा—पापहर, धन्य व दुःखनाशक—तुला सांगितली आहे, हे महाभाग! आता माझ्याकडून आणखी ऐक।

Verse 109

। अध्याय

अध्याय. (अध्यायसमाप्तीचा सूचक)