Adhyaya 108

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल रोहिणीतीर्थमुत्तमम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु सर्वपापहरं परम्

श्री मार्कण्डेय म्हणाले—त्यानंतर, हे महीपाल! उत्तम रोहिणीतीर्थास जावे; ते त्रिलोकी विख्यात असून सर्व पापांचे परम हरण करणारे आहे.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । रोहिणीतीर्थमाहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम् । श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि

युधिष्ठिर म्हणाले—रोहिणीतीर्थाचे माहात्म्य, जे सर्व पापांचा नाश करते, ते मी तत्त्वतः ऐकू इच्छितो; म्हणून आपण मला ते सांगावे.

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । उदधौ च शयानस्य देवदेवस्य चक्रिणः

श्री मार्कण्डेय म्हणाले—त्या भयंकर एकमेव महासागरात, स्थावर-जंगम सर्व नष्ट झाल्यावर, देवदेव चक्रधारी भगवान् जलावर शयन करीत होते।

Verse 4

नाभौ समुत्थितं पद्मं रविमण्डलसन्निभम् । कर्णिकाकेसरोपेतं पत्रैश्च समलंकृतम्

त्याच्या नाभीतून सूर्य-मंडळासारखे एक कमळ उत्पन्न झाले; ते कर्णिका व केसरांनी युक्त आणि पाकळ्यांनी सुंदररीत्या अलंकृत होते।

Verse 5

तत्र ब्रह्मा समुत्पन्नश्चतुर्वदनपङ्कजः । किं करोमीति देवेश आज्ञा मे दीयतां प्रभो

तेथे कमळमुखी, चतुर्मुख ब्रह्मा उत्पन्न झाले आणि म्हणाले—“हे देवेश! मी काय करू? हे प्रभो, मला आपली आज्ञा द्या।”

Verse 6

एवमुक्तस्तु देवेशः शङ्खचक्रगदाधरः । उवाच मधुरां वाणीं तदा देवं पितामहम्

असे संबोधिल्यावर शंख-चक्र-गदाधारी देवेशांनी तेव्हा देव पितामह ब्रह्मांना मधुर वाणीने सांगितले।

Verse 7

सरस्वत्यां महाबाहो लोकं कुरु ममाज्ञया । भूतग्राममशेषस्य उत्पादनविधिक्षयम्

“हे महाबाहो! माझ्या आज्ञेने सरस्वतीतीरी लोकांची निर्मिती कर आणि समस्त भूतसमूहाच्या उत्पत्तीची संपूर्ण विधी प्रवर्तित कर।”

Verse 8

एतच्छ्रुतं तु वचनं पद्मनाभस्य भारत । चिन्तयामास भगवान्सप्तर्षीन्हितकाम्यया

हे भारत! पद्मनाभाची ही वाणी ऐकून भगवान् सप्तर्षींच्या हिताची इच्छा धरून चिंतन करू लागले।

Verse 9

क्रमात्ते चिन्तिताः प्राज्ञाः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । प्राचेतसो वसिष्ठश्च भृगुर्नारद एव च

मग त्यांनी क्रमाने त्या प्राज्ञ ऋषींचे स्मरण केले—पुलस्त्य, पुलह, क्रतु, प्राचेतस, वसिष्ठ, भृगु आणि नारद।

Verse 10

यज्ञे प्राचेतसो दक्षो महातेजाः प्रजापतिः । दक्षस्यापि तथा जाताः पञ्चाशद्दुहितरोऽनघ

यज्ञातून प्राचेतस दक्ष हा महातेजस्वी प्रजापती उत्पन्न झाला; आणि हे निष्पाप! दक्षालाही पन्नास कन्या जन्मल्या।

Verse 11

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । तथैव स महाभागः सप्तविंशतिमिन्दवे

त्याने दहा (कन्या) धर्माला दिल्या, तेरा कश्यपाला; आणि त्या महाभाग्यवानाने सत्तावीस इंदू—चंद्राला—अर्पण केल्या।

Verse 12

रोहिणीनाम या तासां मध्ये तस्य नराधिप । अनिष्टा सर्वनारीणां भर्तुश्चैव विशेषतः

हे नराधिप! त्यांच्यात रोहिणी नावाची जी होती, ती सर्व स्त्रियांना अप्रिय झाली—आणि विशेषतः आपल्या पतीला।

Verse 13

ततः सा परमं कृत्वा वैराग्यं नृपसत्तम । आगत्य नर्मदातीरे चचार विपुलं तपः

मग तिने परम वैराग्य धारण करून, हे नृपश्रेष्ठा, नर्मदेच्या तिरी येऊन विपुल तपश्चर्या केली।

Verse 14

एकरात्रैस्त्रिरात्रैश्च षड्द्वादशभिरेव च । पक्षमासोपवासैश्च कर्शयन्ति कलेवरम्

एकरात्र, त्रिरात्र, सहा व बारा रात्र्यांचे तसेच पक्ष व मासभर उपवास करून ते देह कृश करतात।

Verse 15

आराधयन्ती सततं महिषासुरनाशिनीं । देवीं भगवतीं तात सर्वार्तिविनिवारणीम्

हे तात, ती सतत महिषासुरनाशिनी, सर्व आर्तिनिवारिणी भगवती देवीची आराधना करीत होती।

Verse 16

स्नात्वा स्नात्वा जले नित्यं नर्मदायाः शुचिस्मिता । ततस्तुष्टा महाभागा देवी नारायणी नृप

नर्मदेच्या जलात नित्य वारंवार स्नान करून—ती शुचिस्मिता—मग, हे नृपा, महाभागा देवी नारायणी प्रसन्न झाली।

Verse 17

प्रसन्ना ते महाभागे व्रतेन नियमेन च । एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रोहिणी शशिनः प्रिया

‘हे महाभागे, तुझ्या व्रताने व नियमाने मी प्रसन्न आहे।’ हे वचन ऐकून चंद्राची प्रिया रोहिणी…

Verse 18

यथा भवामि न चिरात्तथा भवतु मानदे । एवमस्त्विति सा चोक्त्वा भवानी भक्तवत्सला

“जशी मी लवकरच होईन, तशीच होवो, हे मानद!” असे म्हणत भक्तवत्सला भवानीने “एवमस्तु” म्हणून वर दिला।

Verse 19

स्तूयमाना मुनिगणैस्तत्रैवान्तरधीयत । तदाप्रभृति तत्तीर्थं रोहिणी शशिनः प्रिया

मुनिगणांनी स्तुती करत असतानाच ती तेथेच अंतर्धान पावली. तेव्हापासून ते तीर्थ ‘शशि-प्रिया रोहिणी’ म्हणून प्रसिद्ध झाले.

Verse 20

संजाता सर्वकालं तु वल्लभा नृपसत्तम । तत्र तीर्थे तु या नारी नरो वा स्नानि भक्तितः

हे नृपश्रेष्ठ! ती सर्वकाळ वल्लभा झाली. आणि त्या तीर्थात जी स्त्री किंवा पुरुष भक्तिभावाने स्नान करतो…

Verse 21

वल्लभा जायते सा तु भर्तुर्वै रोहिणी यथा । तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्प्राणत्यागं करोति वै

ती रोहिणीसारखी पतीला प्रिय होते. आणि त्या तीर्थात जो कोणी प्राणत्याग करतो…

Verse 22

सप्तजन्मानि दाम्पत्यवियोगो न भवेत्क्वचित्

सात जन्मांपर्यंत दाम्पत्याचा वियोग कधीही होणार नाही.

Verse 108

। अध्याय

इति अध्याय समाप्त।