Adhyaya 104
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 104

Adhyaya 104

मार्कंडेय राजाला उपदेश करतात—रेवा नदीच्या उत्तर तीरावर संगमाजवळ असलेल्या प्रसिद्ध सौवर्णशिला तीर्थास जावे. हे स्थान सर्व पापांचा नाश करणारे, पूर्वी ऋषिगणांनी प्रतिष्ठित केलेले, दुर्लभ आणि मर्यादित परंतु अत्यंत प्रभावी पुण्यक्षेत्र म्हणून वर्णिले आहे. विधी क्रमाने सांगितला आहे—सौवर्णशिलेत स्नान करावे, महेश्वराची पूजा करावी, भास्कर (सूर्य) यास नमस्कार करावा, आणि नंतर तुपात मिसळलेले बिल्व किंवा बिल्वपत्रे पवित्र अग्नीत आहुती द्यावी. एक संक्षिप्त प्रार्थना दिली आहे—प्रभो, प्रसन्न व्हा आणि रोगांचा नाश करा. यानंतर दानमहिमा—योग्य ब्राह्मणास सुवर्णदान हे विपुल सुवर्णदान व महायज्ञाच्या श्रेष्ठ फळासमान मानले आहे. यामुळे मृत्यूनंतर स्वर्गप्राप्ती, रुद्रसन्निध्यात दीर्घ वास, आणि पुन्हा अवतरणानंतर शुद्ध व समृद्ध कुळात शुभ जन्म तसेच त्या तीर्थजलाचे स्मरण टिकून राहते असे सांगितले आहे.

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपालं सौवर्णशिलमुत्तमम् । प्रख्यातमुत्तरे कूले सर्वपापक्षयंकरम्

श्री मार्कण्डेय म्हणाले—हे महीपाल! त्यानंतर उत्तम सौवर्णशिलेला जावे; ती उत्तरेकाठी प्रसिद्ध असून सर्व पापांचा क्षय करणारी आहे.

Verse 2

समन्ताच्छतपातेन मुनिसङ्घैः पुरा कृतम् । रेवायां दुर्लभं स्थानं सङ्गमस्य समीपतः

पूर्वी मुनिसंघांनी सर्व बाजूंनी शतपद परिक्रमा व उपासना करून हे स्थान पवित्र केले. रेवातटी संगमाजवळचे हे दुर्मिळ तीर्थस्थान आहे.

Verse 3

विभक्तं हस्तमात्रं च पुण्यक्षेत्रं नराधिप । सुवर्णशिलके स्नात्वा पूजयित्वा महेश्वरम्

हे नराधिप! हे पुण्यक्षेत्र वेगळेच निश्चित असून विस्ताराने केवळ एक हातभर आहे. सुवर्णशिलेत स्नान करून महेश्वर (शिव) यांची पूजा करावी.

Verse 4

नत्वा तु भास्करं देवं होतव्यं च हुताशने । बिल्वेनाज्यविमिश्रेण बिल्वपत्रैरथापि वा

दिव्य भास्करदेवाला नमस्कार करून हुताशनात हवन करावे—तुपात मिसळलेल्या बिल्वफळाने, किंवा बिल्वपत्रांनीही.

Verse 5

प्रीयतां मे जगन्नाथो व्याधिर्नश्यतु मे ध्रुवम् । द्विजाय काञ्चने दत्ते यत्फलं तच्छृणुष्व मे

जगन्नाथ माझ्यावर प्रसन्न होवोत; माझा व्याधी निश्चयाने नष्ट होवो। द्विज (ब्राह्मण) यास सुवर्णदान केल्याने जे फळ मिळते, ते माझ्याकडून ऐक।

Verse 6

बहुस्वर्णस्य यत्प्रोक्तं यागस्य फलमुत्तमम् । तथासौ लभते सर्वं काञ्चनं यः प्रयच्छति

बहुसुवर्णयुक्त यज्ञाचे जे उत्तम फळ सांगितले आहे, तेच सर्व फळ सुवर्ण दान करणारा निश्चयाने प्राप्त करतो।

Verse 7

तेन दानेन पूतात्मा मृतः स्वर्गमवाप्नुयात् । रुद्रस्यानुचरस्तावद्यावदिन्द्राश्चतुर्दश

त्या दानाने त्याची आत्मा पवित्र होते; आणि मृत्यूनंतर तो स्वर्ग प्राप्त करतो. तेथे चौदा इंद्रांच्या काळापर्यंत तो रुद्राचा अनुचर राहतो.

Verse 8

ततः स्वर्गावतीर्णस्तु जायते विशदे कुले । धनधान्यसमोपेतः पुनः स्मरति तज्जलम्

नंतर स्वर्गातून अवतीर्ण होऊन तो निर्मळ व प्रतिष्ठित कुळात जन्म घेतो. धन-धान्याने संपन्न होऊन तो त्या पवित्र जलाचे पुन्हा स्मरण करतो.

Verse 104

। अध्याय

अध्याय समाप्त. हा अध्याय येथे पूर्ण झाला.