Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 48
Devanagari script
आद्या सनत्कुमारोक्ता द्वितीया सूर्यभाषिता । सनत्कुमारनाम्ना हि तद्विख्यातं महामुने
Transliteration
ādyā sanatkumāroktā dvitīyā sūryabhāṣitā | sanatkumāranāmnā hi tadvikhyātaṃ mahāmune
Translation
पहिली संहिता सनत्कुमारांनी सांगितली; दुसरी सूर्याने भाषित केली। हे महामुने, ते ‘सनत्कुमार’ या नावानेच प्रसिद्ध आहे।
Word by Word
आद्याthe first
आद्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण—(first saṃhitā)
सनत्कुमारोक्ताspoken by Sanatkumāra
सनत्कुमारोक्ता:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसनत्कुमार + उक्त (प्रातिपदिक; वच्(धातु)+क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-कृदन्त विशेषण; ‘सनत्कुमारेण उक्ता’ इति तृतीया-तत्पुरुषार्थः
द्वितीयाthe second
द्वितीया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक; क्रमवाचक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण—(second saṃhitā)
सूर्यभाषिताspoken by Sūrya
सूर्यभाषिता:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूर्य + भाषित (प्रातिपदिक; भाष्(धातु)+क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-कृदन्त विशेषण; ‘सूर्येण भाषिता’ इति तृतीया-तत्पुरुषार्थः
सनत्कुमारनाम्नाby the name ‘Sanatkumāra’
सनत्कुमारनाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसनत्कुमार + नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (नामन्), तृतीया (3), एकवचन; ‘सनत्कुमारस्य नाम्ना’ इति षष्ठी-तत्पुरुष; करण—‘by the name of Sanatkumāra’
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed/for)
तत्that (section/text)
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम
विख्यातम्is renowned/known
विख्यातम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘renowned/known’
महामुनेO great sage
महामुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारय—‘महान् मुनिः’
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Diptych composition: Sanatkumāra as youthful sage teaching from manuscripts; Sūrya in radiant chariot delivering a second saṃhitā; both streams converge into a single titled work ‘Sanatkumāra’.
Characters & Entities
S
SanatkumāraS
SūryaFAQs
It stresses the sanctity of lineage—scripture gains authority through revered speakers and well-known naming traditions.
No tīrtha is mentioned; the focus is on the provenance of saṃhitās.
None; it identifies speakers and textual naming.