Mantra 7
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Vāta; Manas; Gandharvas
Chandas: Anuṣṭubh-like (two short pādas with ritual cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
वातो॑ वा॒ मनो॑ वा गन्ध॒र्वाः स॒प्तवि॑ᳪशतिः । ते अग्रेऽश्व॑मयुञ्जँ॒स्ते अ॑स्मिञ्ज॒वमा द॑धुः
Transliteration
vā́to vā́ máno vā gandharvā́ḥ saptáviṃśatiḥ | té ágre ’śvám ayuñjan té asmíñ javám ā́ dadhúḥ
Translation
वायू असो वा मन असो वा सत्तावीस गंधर्व असोत—त्यांनीच आदौ अश्वास जुंपले; आणि याच अश्वात त्यांनी वेग (जव) स्थापित केला.
Padapatha (Word Analysis)
वातः॑ । वा॒ । मनः॑ । वा॒ । ग॒न्ध॒र्वाः । स॒प्तवि॑ᳪशतिः । ते । अ॒ग्रे । अश्व॑म् । अ॒यु॒ञ्ज॒न् । ते । अ॒स्मिन् । ज॒वम् । आ । द॒धुः
Word by Word
वातःwind
वातः:
कर्तृ (विकल्पितः) / विषय-निर्देश
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
मनःmind
मनः:
कर्तृ (विकल्पितः) / विषय-निर्देश
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
गन्धर्वाःGandharvas
गन्धर्वाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
सप्तविंशतिःtwenty-seven
सप्तविंशतिः:
विशेषणम् (गन्धर्वाः इत्यस्य संख्या)
TypeNumeral (Adjective/Noun-like)
Rootसप्तविंशति (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
तेthey
ते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्रेat first; in the beginning
अग्रे:
अधिकरण (काल/क्रम-निर्देशः: ‘पूर्वम्’)
TypeNoun (used adverbially)
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
अश्वम्a horse
अश्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
अयुञ्जन्they yoked; they harnessed
अयुञ्जन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootयुज् (धातु) — लुङ्
तेthey
ते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जवम्speed; swiftness
जवम्:
कर्म (दधुः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootजव (प्रातिपदिक)
आunto; into (intensifier/goal)
आ:
—
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootआ
दधुःthey placed; they put
दधुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु) — लिट्
Entities Mentioned
V
Vāta (Wind)M
Manas (Mind)G
Gandharvas (seven-and-twenty)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes