Adhyaya 6
Diksha (consecration) and Pravargya.
Mantras
Mantra 1
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॑दे॒ नार्य॑सी॒दम॒हᳪ रक्ष॑सां ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि । यवो॑ऽसि य॒वया॒स्मद् द्वेषो॑ य॒वयारा॑तीर्दि॒वे त्वा॒ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वा॒ शुन्ध॑न्ताँल्लो॒काः पि॑तृ॒षद॑नाः । पि॑तृ॒षद॑नमसि
देव सवितृच्या प्रसवाने (प्रेरणेने), अश्विनांच्या बाहूंनी, पूषणाच्या हातांनी, मी तुला ग्रहण करतो. यामुळे (मला) हानी होऊ नये. याने मी राक्षसांच्या गळ्या छेदतो. तू यव (जव/बार्ली) आहेस; आमच्यापासून द्वेष दूर कर, अराती/दुष्टता दूर कर. दिव्यासाठी तुला, अंतरिक्षासाठी तुला, पृथ्वीसाठी तुला—पितृसदन (पितरांचे आसन/लोक) असलेले लोक तुला शुद्ध करो. तू पितृसदन आहेस.
Mantra 2
अ॒ग्रे॒णीर॑सि स्वावे॒श उ॑न्नेतॄ॒णामे॒तस्य॑ वित्ता॒दधि॑ त्वा स्थास्यति दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता मध्वा॑नक्तु सु॑पिप्प॒लाभ्य॒स्त्वौष॑धीभ्यः । द्यामग्रे॑णास्पृक्ष॒ आन्तरि॑क्षं॒ मध्ये॑नाप्राः पृथि॒वीमुप॑रेणादृᳪहीः
तू अग्रणी आहेस; सु-आवेश (सुस्थापन) असलेला आहेस; उन्नेत्यांचा (उचलणाऱ्यांचा) नेता आहेस. या मोजलेल्या विस्तारावर तू स्थिर उभा राहशील. देव सविता तुला मधुरतेने अभिषिक्त करो; सुपिप्पल (सुफळ) औषधींच्या रसाने तुला लेप करो. आपल्या अग्रभागाने तू द्यौ (आकाश) स्पर्श कर; मध्यभागाने अंतरिक्ष भर; आणि वरच्या भागाने पृथ्वी दृढ कर.
Mantra 4
विष्णो॒: कर्मा॑णि पश्यत॒ यतो॑ व्र॒तानि॑ पस्प॒शे । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒: सखा॑
विष्णूची कर्मे पाहा; ज्यांद्वारे त्याने व्रतांचे (पवित्र नियमांचे) रक्षण करून पाहिले आहे—तो इंद्राचा युज्य (सम्यक्-युक्त) सखा, मित्र आहे.
Mantra 5
तद्विष्णो॑: पर॒मं प॒दᳪ सदा॑ पश्यन्ति सू॒रयो॑ ।दि॒वी॒व॒ चक्षु॒रात॑तम्
विष्णूचे ते परम पद सूरी (ज्ञानी) सदैव पाहत राहतात—जणू दिव्य आकाशात पसरलेल्या नेत्रासारखे.
Mantra 6
प॒रि॒वीर॑सि॒ परि॑ त्वा॒ दैवी॒र्विशो॑ व्ययन्तां॒ परी॒मं यज॑मान॒j रायो॑ मनु॒ष्या॒णाम् । दि॒वः सू॒नुर॑स्ये॒ष ते॑ पृथि॒व्याँल्लो॒क आ॑र॒ण्यस्ते॑ प॒शुः
तू सर्व बाजूंनी रक्षक आहेस; दैवी विशः (दिव्य जनसमुदाय) तुझ्या भोवती पसरू देत; या यजमानाच्या भोवती मनुष्यांची संपत्ती (रायः) पसरू देत. तू दिवः-सूनु (स्वर्गाचा पुत्र) आहेस; पृथ्वीवर हा तुझा लोक आहे; आणि तुझा पशु—वन्य प्राणी—तुझाच (पशुरूपे) आहे.
Mantra 7
उ॒पा॒वीर॒स्युप॑ दे॒वान्दैवी॒र्विश॒: प्रागु॑रु॒शिजो॒ वह्नि॑तमान् । देव॑ त्वष्ट॒र्वसु॑ रम ह॒व्या ते॑ स्वदन्ताम्
उपावीरा (निकट-रक्षक) याच्यासह, अग्रभागी, देवांकडे दैवी विशः (दिव्य जनसमुदाय) जावोत—ते उरुशिज (विस्तृत-व्यापी), वह्नितम (श्रेष्ठ वहनकर्ते) आहेत. हे देव त्वष्टृ, हे वसु (कल्याणमय), रम; तुझे हव्या (आहुती) तुला मधुर वाटोत.
Mantra 8
रेव॑ती॒ रम॑ध्वं॒ बृह॑स्पते धा॒रया॒ वसू॑नि । ऋ॒तस्य॑ त्वा देवहविः॒ पाशे॑न॒ प्रति॑ मुञ्चामि॒ धर्षा॒ मानु॑षः
हे रेवती, रम; हे बृहस्पते, धाराद्वारे वसू (धन-संपदा) धारण कर. हे देवहविः, ऋत (नियम) यांच्या पाशाने मी तुला मनुष्याच्या धृष्टता/हिंसेपासून पुन्हा मुक्त करीत आहे.
Mantra 9
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । अ॒ग्नीषोमा॑भ्यां॒ जुष्टं॒ नि यु॑नज्मि । अ॒द्भ्यस्त्वौ॑षधी॒भ्योऽनु॑ त्वा मा॒ता म॑न्यता॒मनु॑ पि॒ताऽनु॒ भ्राता॒ सग॒र्भ्योऽनु॒ सखा॒ सयू॑थ्यः । अ॒ग्नीषोमा॑भ्यां त्वा॒ जुष्टं॒ प्रोक्षा॑मि
देव सवितृच्या प्रसव (प्रेरणा) ने, अश्विनांच्या बाहूंनी, पूषन्च्या हातांनी—अग्नी व सोम यांनी जुष्ट (स्वीकृत) होऊन—मी तुला नियोजित करतो. जलांपासून, औषधींपासून—माता तुला अनुमोदन करो; पिता अनुमोदन करो; एक गर्भाचा भ्राता अनुमोदन करो; एक यूथाचा सखा अनुमोदन करो. अग्नी व सोम यांनी जुष्ट तुला मी प्रोक्षण करतो.
Mantra 10
अ॒पां पे॒रुर॒स्यापो॑ दे॒वीः स्व॑दन्तु स्वा॒त्तं चि॒त्सद्दे॑वह॒विः । सं ते॑ प्रा॒णो वाते॑न गच्छता॒jसमङ्गा॑नि॒ यज॑त्रै॒: सं य॒ज्ञप॑तिरा॒शिषा॑
तू अपां (जलतत्त्वाचा) प्रवाहक आहेस. हे देवी आपः, हे देव-हविः मधुर होवो; ठेवलेले असले तरीही सु-आहुत होवो. तुझा प्राण वायूसह गमन करो; तुझे अवयव यजनीय शक्तींशी संयुक्त होवोत; यज्ञपति आशीर्वादाशी संयुक्त होवो.
Mantra 11
घृ॒तेना॒क्तौ प॒शूँस्त्रा॑येथा॒j रेव॑ति॒ यज॑माने प्रि॒यं धा आ वि॑श । उ॒रोर॒न्तरि॑क्षात्स॒जूर्दे॒वेन॒ वाते॑ना॒स्य ह॒विष॒स्त्मना॑ यज॒ सम॑स्य त॒न्वा॒ भव । वर्षो॒ वर्षी॑यसि य॒ज्ञे य॒ज्ञप॑तिं धा॒: स्वाहा॑ दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्य॒: स्वाहा॑
घृताने अभ्यक्त होऊन, हे रेवती, पशूंचे रक्षण कर; यजमानात प्रवेश कर आणि जे प्रिय आहे ते स्थापित कर. विस्तीर्ण अंतरिक्षातून, देव वायूसह, या हविषाच्या आत्मबलाने यजन कर; तो तनाने समग्र होवो. तू वर्षा आहेस; तू अधिक वर्षा करितेस; यज्ञात यज्ञपतीला स्थापित कर—स्वाहा। देवांना स्वाहा, देवांना स्वाहा.
Mantra 12
माहि॑र्भू॒र्मा पृदा॑कु॒र्नम॑स्त आतानान॒र्वा प्रेहि॑ । घृ॒तस्य॑ कु॒ल्या उप॑ ऋ॒तस्य॒ पथ्या॒ अनु॑
तू सर्प होऊ नकोस; तू चित्तीदार सर्पही होऊ नकोस. तुला नमस्कार; हे ताणलेला, पुढे जाऊन दूर निघून जा. घृताच्या कुल्यांकडे—ऋत (ऋतधर्म) यांच्या पथांनुसार—(जा).
Mantra 13
देवी॑रापः शु॒द्धा वो॑ढ्व॒ज सुप॑रिविष्टा दे॒वेषु॒ सुप॑रिविष्टा व॒यं प॑रिवे॒ष्टारो॑ भूयास्म ।
हे देवी आपः, शुद्ध होऊन (हा यज्ञकर्म) पुढे वहा; देवांमध्ये सुपरीविष्ट, देवांमध्ये सुपरीविष्ट—आम्ही याचे परिवेष्टार (आवरण करणारे/सम्यक् निवेश करणारे) होऊ.
Mantra 14
वाचं॑ ते शुन्धामि प्रा॒णं ते॑ शुन्धामि चक्षु॑स्ते शुन्धामि श्रोत्रं॑ ते शुन्धामि नाभिं॑ ते शुन्धामि मेढ्रं॑ ते शुन्धामि पा॒युं ते॑ शुन्धामि च॒रित्राँ॑स्ते शुन्धामि ।
तुझी वाणी मी शुद्ध करतो; तुझा प्राण मी शुद्ध करतो; तुझे नेत्र मी शुद्ध करतो; तुझे श्रवण मी शुद्ध करतो; तुझी नाभी मी शुद्ध करतो; तुझे मेढ्र (जननशक्ती) मी शुद्ध करतो; तुझा पायु मी शुद्ध करतो; तुझे चरित्राणि (गती/आचरण) मी शुद्ध करतो.
Mantra 15
मन॑स्त॒ आ प्या॑यतां वाक्त॒ आ प्या॑यतां प्रा॒णस्त॒ आ प्या॑यतां चक्षु॑स्त॒ आ प्या॑यतां श्रोत्रं॑ त॒ आ प्या॑यताम् । यत्ते॑ क्रू॒रं यदास्थि॑तं तत्त॒ आ प्या॑यतां निष्ट्यायतां तत्ते॑ शुध्यतु शमहो॑भ्यः । ओष॑धे॒ त्राय॑स्व॒ स्वधि॑ते॒ मैन॑ᳪ हिᳪसीः ।
तुझे मन पुष्ट/प्रसन्न होवो; तुझी वाणी पुष्ट होवो; तुझा प्राण पुष्ट होवो; तुझे डोळे पुष्ट होवोत; तुझे कान पुष्ट होवोत. तुझ्यात जे काही क्रूर/कठोर आहे, जे काही आत स्थिर/जमून बसले आहे—ते पुष्ट होवो; ते दूर होवो/निघून जावो; ते तुझ्या शांतीसाठी शुद्ध होवो. हे ओषधी, रक्षण कर; हे स्वधिति (कुऱ्हाड/छेदनास्त्र), मला हिंसा करू नकोस.
Mantra 16
रक्ष॑सां भा॒गो॒ऽसि॒ निर॑स्त॒ज रक्ष॑ इ॒दम॒हᳪ रक्षो॒ऽभि ति॑ष्ठामी॒दम॒हᳪ रक्षोऽव॑ बाध इ॒दम॒हᳪ रक्षो॑ऽध॒मं तमो॑ नयामि । घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी॒ प्रोर्णु॑वाथां वायो॒ वे स्तो॒काना॑मग्निराज्य॑स्य वेतु॒ स्वाहा॒ स्वाहा॑कृते ऊ॒र्ध्वन॑भसं मारु॒तं ग॑च्छतम् ।
तू राक्षसांचा भाग आहेस—निरस्त हो! या (कर्म/स्थाना)वर मी राक्षसाविरुद्ध पाऊल ठेवतो; याने मी राक्षसाला दाबतो; याने मी राक्षसाला अत्यंत अधम अंधारात नेतो. घृताने, हे द्यावा-पृथिवी (आकाश व पृथ्वी), आम्हाला सर्व बाजूंनी आवरा; वायूसाठी—आणि घृताचे थेंब अग्नी वहन करो—स्वाहा, स्वाहा! स्वाहा-कृत (आहुती)साठी—ऊर्ध्व-नभस् (वरच्या आकाशा)कडे—मारुत (वायुदेव)कडे तुम्ही जा.
Mantra 17
इ॒दमा॑पः प्र व॑हताव॒द्यं च॒ मलं॑ च॒ यत् । यच्चा॑भिदु॒द्रोहानृ॑तं यच्च॑ शे॒पे अ॑भी॒रुण॑म् । आपो॑ मा॒ तस्मा॒देन॑सः पव॑मानश्च मुञ्चतु ।
हे आपः (जल), इथला जो काही दोष आणि जो काही मल आहे तो वाहून घेऊन जा. आणि जो काही द्रोह व असत्य आहे, तसेच अवयवातला जो काही भयावह/त्रासदायक कलुष आहे. त्या पाप/दोषापासून जल मला मुक्त करो, आणि पवमान (शुद्ध करणारा)ही मला सोडवो.
Mantra 18
सं ते॒ मनो॒ मन॑सा॒ सं प्रा॒णः प्रा॒णेन॑ गच्छताम् । रेड॑स्य॒ग्निष्ट्वा॑ श्रीणा॒त्वाप॑स्त्वा॒ सम॑रिण॒न्वात॑स्य त्वा॒ ध्राज्यै॑ पू॒ष्णो रᳪह्या॑ ऊ॒ष्मणो॑ व्यथिष॒त् प्रयु॑तं॒ द्वेष॑ः
तुझे मन मनाशी सम्यक् एकरूप होवो; तुझा प्राण प्राणाशी सुसंवादाने प्रवाहित होवो. लाल-तेजस्वी अग्नी तुला विधिपूर्वक परिपक्व करो; आपः (जलदेवता) तुला घट्ट एकत्र करून दृढ करो; वायूसाठी तो तुला योग्य क्रमाने स्थिर करो; पूषन्च्या शीघ्रगामी मार्गासाठी तो तुला वेग देओ. उष्म्याने नियोजित द्वेष झटकून दूर केला आहे.
Mantra 19
घृ॒तं घृ॑तपावानः पिबत॒ वसां॑ वसापावानः पिबता॒न्तरि॑क्षस्य ह॒विर॑सि॒ स्वाहा॑ । दिश॑: प्र॒दिश॑: आ॒दिशो॑ वि॒दिश॑ उ॒द्दिशो॑ दि॒ग्भ्यः स्वाहा॑
घृत प्या—हे घृत-पावन (शक्तींनो); वसा (चरबी) प्या—हे वसा-पावन (शक्तींनो). तू अन्तरिक्षाचे हवि आहेस—स्वाहा! दिशा, प्रदिशा, आदिशा, विदिशा, उद्दिशा—दिग्भ्यः स्वाहा!
Mantra 20
ऐ॒न्द्रः प्रा॒णो अङ्गे॑ अङ्गे॒ नि दी॑ध्यदै॒न्द्र उ॑दा॒नो अङ्गे॑ अङ्गे॒ निधी॑तः । देव॑ त्वष्ट॒र्भूरि॑ ते॒ सᳪ स॑मेतु॒ सल॑क्ष्मा॒ यद्विषु॑रूपं॒ भवा॑ति । दे॑व॒त्रा यन्त॒मव॑से॒ सखा॒योऽनु॑ त्वा मा॒ता पि॒तरो॑ मदन्तु
इंद्राचा प्राण प्रत्येक अंगात प्रज्वलित झाला आहे; इंद्राचा उदान प्रत्येक अंगात स्थापित झाला आहे. हे देव त्वष्टृ, तुझ्यासाठी विपुल (शक्ती) सम्यक् एकत्र येवो; शुभ-लक्षणांसह, ती बहुरूप झाली तरीही. देवमार्गाने सहाय्यासाठी जात असताना, मित्र तुझ्यामागे अनुसरू देत; माता आणि पितर तुझ्यावर आनंदित होवोत.
Mantra 21
स॒मु॒द्रं ग॑च्छ॒ स्वाहा॑ ऽन्तरि॑क्षं गच्छ॒ स्वाहा॑ दे॒वᳪ स॑वि॒तारं॑ गच्छ॒ स्वाहा॑ मि॒त्रावरु॑णौ गच्छ॒ स्वाहा॑ ऽहोरा॒त्रे ग॑च्छ॒ स्वाहा॑ छन्दा॑ᳪसि गच्छ॒ स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वी ग॑च्छ॒ स्वाहा॑ य॒ज्ञं ग॑च्छ॒ स्वाहा॒ सोमं॑ गच्छ॒ स्वाहा॑ दि॒व्यं नभो॑ गच्छ॒ स्वाहा॒ ऽग्निं वै॑श्वान॒रं ग॑च्छ॒ स्वाहा॒ मनो॑ मे॒ हार्दि॑ यच्छ॒ दिवं॑ ते धू॒मो ग॑च्छतु॒ स्वर्ज्योति॑: पृथि॒वीं भस्म॒नाऽऽपृ॑ण॒ स्वाहा॑
समुद्राकडे जा—स्वाहा! अंतरिक्षाकडे जा—स्वाहा! देव सविता याच्याकडे जा—स्वाहा! मित्र-वरुण यांच्याकडे जा—स्वाहा! अहोरात्र (दिवस-रात्र) यांच्याकडे जा—स्वाहा! छंदांस (वैदिक छंद) यांच्याकडे जा—स्वाहा! द्यावा-पृथिवी (द्यौ व पृथिवी) यांच्याकडे जा—स्वाहा! यज्ञाकडे जा—स्वाहा! सोमाकडे जा—स्वाहा! दिव्य नभ (आकाशमंडल) याकडे जा—स्वाहा! अग्नि वैश्वानराकडे जा—स्वाहा! माझे मन माझ्या हृदयात स्थिर कर. तुझा धूर स्वर्ज्योतीकडे जावो; भस्माने पृथिवी परिपूर्ण कर—स्वाहा!
Mantra 22
माऽपो मौ॑षधीर्हिᳪसी॒र्धाम्नो॑ धाम्नो राजँ॒स्ततो॑ वरुण नो मुञ्च । यदा॒हुर॒घ्न्या इति॒ वरु॒णेति॒ शपा॑महे॒ ततो॑ वरुण नो मुञ्च । सुमि॒त्रि॒या न॒ आप॒ ओष॑धयः सन्तु दुर्मित्रि॒यास्तस्मै॑ सन्तु॒ योस्मान्द्वेष्टि॒ यं च॑ व॒यं द्वि॒ष्मः
जलांना इजा करू नका; औषधी/वनस्पतींना इजा करू नका. हे राजन्, प्रत्येक धाम (स्थान/अवस्था) येथून—तेथूनच—हे वरुणा, आम्हांला मुक्त कर. लोक ‘अघ्न्या’ असे म्हणतात आणि आम्ही ‘वरुण’ असे उच्चारून शापवचन बोलतो—त्या (दोषा)पासून, हे वरुणा, आम्हांला मुक्त कर. पाणी आम्हांप्रती सुमित्र (मित्रभावी) असो; औषधीही आम्हांप्रती सुमित्र असोत; पण जो आम्हांला द्वेष करतो आणि ज्याला आम्ही द्वेष करतो—त्याच्याप्रती त्या दुर्मित्र (विरोधी) असोत.
Mantra 23
ह॒विष्म॑तीरि॒मा आपो॑ ह॒विष्माँ॒२ आ वि॑वासति । ह॒विष्मा॑न् दे॒वो अ॑ध्व॒रो ह॒विष्माँ॑२ अस्तु॒ सूर्य॑ः ॥
ही ‘आपः’ (जले) हविष्मती—हविष् (आहुती) धारण करणारी आहेत; हविष्मान् सूर्य प्रकाशतो. देवोऽध्वर (दैवी यज्ञ) हविष्मान् असो; सूर्यही हविष्मान् असो.
Mantra 24
अ॒ग्नेर्वोऽप॑न्नगृहस्य॒ सद॑सि सादयामीन्द्रा॒ग्न्योर्भा॑ग॒धेयी॑ स्थ मि॒त्रावरु॑णयोर्भाग॒धेयी॑ स्थ विश्वे॑षां दे॒वानां॑ भाग॒धेयी॑ स्थ । अ॒मूर्या उप॒ सूर्ये॒ याभि॑र्वा॒ सूर्य॑ः स॒ह । ता नो॑ हिन्वन्त्वध्व॒रम् ॥
अग्नीच्या अतिथिगृहातील सदसात मी तुम्हांला बसवितो. तुम्ही इंद्र–अग्नीचे भागधेय आहात; तुम्ही मित्र–वरुणांचे भागधेय आहात; तुम्ही सर्व देवांचे भागधेय आहात. सूर्याबरोबर असलेल्या, ज्यांच्या सह सूर्य असतो अशा अहिंसक शक्ती—आमचा अध्वर (यज्ञ) प्रेरित करो.
Mantra 25
हृ॒दे त्वा॒ मन॑से त्वा दि॒वे त्वा॒ सूर्या॑य त्वा । ऊ॒र्ध्वमि॒मम॑ध्व॒रं दि॒वि दे॒वेषु॒ होत्रा॑ यच्छ ॥
हृदयासाठी तुला; मनासाठी तुला; द्युलोकासाठी तुला; सूर्यासाठी तुला. होत्रा (आहुती-शक्ती) द्वारा हा अध्वर (यज्ञ) ऊर्ध्व—दिव्यातील देवांकडे—पोहचव.
Mantra 26
सोम॑ राज॒न् विश्वा॒स्त्वं प्र॒जा उ॒पाव॑रोह विश्वा॒स्त्वां प्र॒जा उ॒पाव॑रोहन्तु । शृ॒णोत्व॒ग्निः स॒मिधा॑ ह॒वं मे॑ शृण्व॒न्त्वापो॑ धि॒षणा॑श्च दे॒वीः । श्रोता॑ ग्रावाणो वि॒दुषो॒ न य॒ज्ञᳪ शृ॒णोतु॑ दे॒वः स॑वि॒ता हवं॑ मे॒ स्वाहा॑ ॥
हे सोमराजन्, तू येथे अवरोह; सर्व प्रजा—सोमाजवळ येथे अवरोह करो. समिधेने अग्नी माझा हव (आह्वान) ऐको; आपः आणि दिव्य धिषणा देखील ऐकोत. ग्रावाण (सोम पेषण-शिळा) यज्ञ जाणणाऱ्यासारखे ऐकोत; देव सविता माझा हव ऐको—स्वाहा.
Mantra 27
देवी॑रापो अपां नपा॒द्यो व॑ ऊ॒र्मिर्ह॑वि॒ष्य॒ इन्द्रि॒यावा॑न् म॒दिन्त॑मः । तं दे॒वेभ्यो॑ देव॒त्रा द॑त्त शुक्र॒पेभ्यो॒ येषां॑ भा॒ग स्थ॒ स्वाहा॑ ॥
हे दिव्य आपः, अपां नपात्—जो तुमची ऊर्मि (लाट) आहे, हविष्य (हवनास योग्य) आहे, इन्द्रियवान् (वीर्ययुक्त) व अत्यंत मदिन्तमः (अतिशय आनंददायक) आहे—त्याला देवत्रा करून देवांना अर्पण करा; त्या शुक्रपेय (उज्ज्वल पेय पिणाऱ्या) देवांना, ज्यांचा तुम्ही भाग आहात—स्वाहा।
Mantra 28
कार्षि॑रसि स॑मु॒द्रस्य॒ त्वा क्षि॑त्या॒ उन्न॑यामि । समापो॑ अ॒द्भिर॑ग्मत॒ समोष॑धीभि॒रोष॑धीः
तू समुद्राचा कार्षिर (नांगराचा फाळ) आहेस; पृथ्वीच्या साहाय्याने मी तुला वर उचलतो. पाणी पाण्यांशी एकत्र येवो; औषधी औषधींशी एकत्र येवोत.
Mantra 29
यम॑ग्ने पृ॒त्सु मर्त्य॒मवा॒ वाजे॑षु॒ यं जु॒नाः । स यन्ता॒ शश्व॑ती॒रिष॒: स्वाहा॑
हे अग्ने, मनुष्यांच्या संघर्षांत ज्याला तू सहाय्य करतोस, बळ-प्राप्तीत ज्याला तू प्रेरित करतोस—तो शाश्वत पोषण/अन्नरस (इषः) याचा नियंता होवो. स्वाहा.
Mantra 30
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॑दे॒ रावा॑सि गभी॒रमि॒मम॑ध्व॒रं कृ॒धीन्द्रा॑य सु॒षूत॑मम् । उ॒त्त॒मेन॑ प॒विनोर्ज॑स्वन्तं॒ मधु॑मन्तं॒ पय॑स्वन्तं निग्रा॒भ्या॒ स्थ देव॒श्रुत॑स्त॒र्पय॑त मा
देव सवितृच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या बाहूंनी, पूषन्च्या हस्तांनी मी तुला ग्रहण करतो. तू ‘रावा’ आहेस; हा अध्वर-यज्ञ गभीर, दृढाधारयुक्त, इंद्रासाठी अत्युत्तम रीतीने सु-षूत (सु-निष्पन्न) कर. उत्तम पवित्र (गाळणी)ने यास रसयुक्त, मधुरयुक्त, पययुक्त कर. हे देवश्रुत! स्थिर उभा राहा; मला तृप्त कर.
Mantra 31
मनो॑ मे तर्पयत॒ वाचं॑ मे तर्पयत प्रा॒णं मे॑ तर्पयत॒ चक्षु॑र्मे तर्पयत॒ श्रोत्रं॑ मे तर्पयता॒त्मानं॑ मे तर्पयत प्र॒जां मे॑ तर्पयत प॒शून्मे॑ तर्पयत ग॒णान्मे॑ तर्पयत ग॒णा मे॒ मा वि तृ॑षन्
माझे मन तृप्त कर; माझी वाणी तृप्त कर; माझे प्राण तृप्त कर; माझे नेत्र तृप्त कर; माझे श्रवण तृप्त कर; माझा आत्मा तृप्त कर; माझी प्रजा तृप्त कर; माझे पशू तृप्त कर; माझे गण तृप्त कर; माझे गण तृषेने सुकून विखुरू नयेत.
Mantra 32
इन्द्रा॑य त्वा॒ वसु॑मते रु॒द्रव॑त॒ इन्द्रा॑य त्वा ऽऽदि॒त्यव॑त॒ इन्द्रा॑य त्वा ऽभिमाति॒घ्ने । श्ये॒नाय॑ त्वा सोम॒भृते॒ ऽग्नये॑ त्वा रायस्पोष॒दे
इंद्रासाठी मी तुला ग्रहण करतो—वसुयुक्त, रुद्रयुक्त. इंद्रासाठी मी तुला ग्रहण करतो—आदित्ययुक्त. इंद्रासाठी मी तुला ग्रहण करतो—अभिमाति (शत्रुबल) घातक. श्येन (बाज)ासाठी मी तुला ग्रहण करतो—सोमभृत (सोमवाहक). अग्नीसाठी मी तुला ग्रहण करतो—रायस्पोषद (धनवृद्धिदाता).
Mantra 33
यत्ते॑ सोम दि॒वि ज्योति॒र्यत्पृ॑थि॒व्यां यदु॒राव॒न्तरि॑क्षे । तेनास्मै॒ यज॑मानायो॒रु रा॒ये कृ॒ध्यधि॑ दा॒त्रे वो॑चः
हे सोम! तुझे जे तेज दिवि आहे, जे पृथ्वीवर आहे, आणि जे विशाल अंतरिक्षात आहे—त्या तेजाने या यजमानासाठी विपुल धन-समृद्धी स्थापन कर; आणि ते दानरूपाने (आम्हांस) घोषित कर.
Mantra 34
श्वा॒त्रा स्थ॑ वृत्र॒तुरो॒ राधो॑गूर्ता अ॒मृत॑स्य॒ पत्नी॑: । ता दे॑वीर्देव॒त्रेमं य॒ज्ञं न॑य॒तोप॑हूता॒: सोम॑स्य पिबत
तुम्ही दृढ, वृत्रहंता, दाननिष्ठ, अमृताच्या पत्नी आहात. हे देवियो! हा यज्ञ देवांकडे नेऊन पोहोचवा; यथाविधी आहूत होऊन सोमपान करा.
Mantra 35
मा भे॒र्मा सं वि॑क्था॒ ऊर्जं॑ धत्स्व॒ धिष॑णे वी॒ड्वी स॒ती वी॑डयेथा॒मूर्जं॑ दधाथाम् । पा॒प्मा ह॒तो न सोम॑:
भिऊ नकोस; व्याकुळ होऊ नकोस; तू ऊर्ज (बल) धारण कर. हे दोन धिषणा! दृढ व शक्तिमान होऊन दृढता प्राप्त करा; ऊर्ज द्या. सोमाने पाप्मा नष्ट होतो.
Mantra 36
प्रागपा॒गुद॑गध॒राक्स॒र्वत॑स्त्वा॒ दिश॒ आ धा॑वन्तु । अम्ब॒ निष्प॑र॒ सम॒रीर्वि॑दाम्
पूर्व, पश्चिम, उत्तर, दक्षिण—सर्व दिशांनी, सर्व बाजूंनी, दिशा तुझ्याकडे धावून येवोत. हे अंबा (माता), शत्रूंना बाहेर हाकल; जेणेकरून आम्ही आमचे इष्ट प्राप्त करू.
Mantra 37
त्वम॒ङ्ग प्रश॑ᳪसिषो दे॒वः श॑विष्ठ॒ मर्त्य॑म् । न त्वद॒न्यो म॑घवन्नस्ति मर्डि॒तेन्द्र॒ ब्रवी॑मि ते॒ वच॑:
हे पराक्रमी देवा, तूच खरोखर मर्त्याला अनुग्रह करतोस. हे मघवन् इंद्रा, तुझ्यावाचून दुसरा कोणी सहाय्यकर्ता नाही; तुलाच मी हे वचन सांगतो.
Frequently Asked Questions
It is the Madhyandina-savana (midday Soma pressing) phase, strengthening the rite through Soma’s descent, Indra’s empowerment, and ordered participation of divine groups.
They are declared “havis-bearing,” meaning they can carry and perfect the oblation; Āpaḥ with Apām Napāt represent both purification and the radiant potency that conveys offering-power to the gods.
It yokes the external act of offering to the sacrificer’s inner faculties (hṛd and manas) and then to the cosmic axis, ensuring the sacrifice is both correctly performed and inwardly integrated.