Mantra 9
Rishi: Śukla-Yajurvedic tradition
Devata: Dik (quarters), Āpaḥ (waters), Sindhavaḥ (rivers), Antarikṣa (mid-air) as sacral domains
Chandas: Yajus with rhythmic parallelism
Samhita Patha (Devanagari)
कल्प॑न्तां ते॒ दिश॒स्तुभ्य॒माप॑: शि॒वत॑मा॒स्तुभ्यं॑ भवन्तु॒ सिन्ध॑वः । अ॒न्तरि॑क्षᳪ शि॒वं तुभ्यं॒ कल्प॑न्तां ते॒ दिश॒: सर्वा॑:
Transliteration
kálpantāṃ te díśas túbhyam ā́paḥ śivátamās túbhyaṃ bhavantu síndhavaḥ | antárikṣaṃ śiváṃ túbhyaṃ kálpantāṃ te díśaḥ sárvāḥ
Translation
तुझ्यासाठी दिशा सुव्यवस्थित होवोत; तुझ्यासाठी आपः (जल) अत्यंत शिव (मंगलमय) होवोत; तुझ्यासाठी सिंधवः (नद्या) कल्याणकारी होवोत. तुझ्यासाठी अंतरिक्ष शिव होवो; तुझ्यासाठी सर्व दिशा सुव्यवस्थित होवोत.
Padapatha (Word Analysis)
कल्पन्ताम् । ते । दिशः । तुभ्यम् । आपः । शिवतमाः । तुभ्यम् । भवन्तु । सिन्धवः । अन्तरिक्षम् । शिवम् । तुभ्यम् । कल्पन्ताम् । ते । दिशः । सर्वाः
Word by Word
कल्पन्ताम्let (them) be arranged / be fit
कल्पन्ताम्:
—
TypeVerb
Root√कॢप् (कल्प्) / कल्पयति
तेfor you / your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद्
दिशःthe directions
दिशः:
Kartā
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिकम्: दिश्) / दिशा
तुभ्यम्to/for you
तुभ्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद्
आपःthe waters
आपः:
Kartā
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिकम्: अप्) / आपः
शिवतमाःmost auspicious
शिवतमाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootशिव (विशेषण) + तमप् (तम)
तुभ्यम्for you
तुभ्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद्
भवन्तुlet (them) be
भवन्तु:
—
TypeVerb
Root√भू
सिन्धवःthe rivers / streams
सिन्धवः:
Kartā
TypeNoun
Rootसिन्धु
अन्तरिक्षम्the mid-space / atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Kartā
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष
शिवम्auspicious
शिवम्:
Kartā
TypeAdjective
Rootशिव
तुभ्यम्for you
तुभ्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद्
कल्पन्ताम्let (them) be arranged / be fit
कल्पन्ताम्:
—
TypeVerb
Root√कॢप् (कल्प्) / कल्पयति
तेfor you / your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद्
दिशःthe directions
दिशः:
Kartā
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिकम्: दिश्) / दिशा
सर्वाःall
सर्वाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसर्व
Entities Mentioned
D
Dik (Quarters/Directions)Ā
Āpaḥ (Waters)S
Sindhavaḥ (Rivers)A
Antarikṣa (Mid-air)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes