Shukla Yajur Veda — Adhyaya 35, Mantra 11
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (school attribution).
Devata: Apāmārga (as a deified plant-power) and the general expiatory force of ‘apa’ (removal).
Chandas: Anuṣṭubh-like (to be verified); compact expiatory verse.
Samhita Patha (Devanagari)
अपा॒घमप॒ किल्वि॑ष॒मप॑ कृ॒त्यामपो॒ रप॑: । अपा॑मार्ग॒ त्वम॒स्मदप॑ दु॒:ष्वप्न्य॑ᳪ सुव
Transliteration
apā́gham ápa kílviṣam ápa kṛtyā́m ápo rápāḥ | apā́mārga tvám asmád ápa duḥsvápnyaṃ suva
Translation
अपाघ (अपामार्ग) दूर करो—दुष्टता, पाप, किल्विष, कृत्या (अभिचार) आणि रपः (कलुष/दूषण) दूर करो. हे अपामार्गा! आमच्यापासून दु:स्वप्न (वाईट स्वप्न)ही दूर घालव.
Padapatha (Word Analysis)
अप । अघम् । अप । किल्विषम् । अप । कृत्याम् । अप । रपः । अपामार्ग । त्वम् । अस्मत् । अप । दुः-स्वप्न्यम् । सुव
Word by Word
अपाघम्(remove) the blemish/evil
अपाघम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootअपाघ (प्रातिपदिक) < अप + आघ (आघ = पाप/दोष) अथवा अपाघ = दोषरहित/दोषनाशक
अपaway, off
अप:
—
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
किल्बिषम्sin, fault
किल्बिषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकिल्बिष (प्रातिपदिक)
अपaway
अप:
—
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
कृत्याम्witchcraft, harmful rite
कृत्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकृत्या (प्रातिपदिक)
अपःthe waters
अपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
रपःdefilement, impurity
रपः:
कर्म
TypeNoun
Rootरपस् (प्रातिपदिक)
अपामार्गO Apāmārga (the plant/personified remover)
अपामार्ग:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative name)
Rootअपामार्ग (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मत्from us
अस्मत्:
अपादान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपaway
अप:
—
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
दुःस्वप्न्यम्bad dream, nightmare (evil of bad dreaming)
दुःस्वप्न्यम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootदुःस्वप्न्य (प्रातिपदिक) < दुः + स्वप्न
सुवimpel/drive (it) away; set (it) forth
सुव:
क्रिया
TypeVerb
Rootसू (धातु) / √सू (प्रसव/प्रेरण) — लोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; वैदिक रूप: सुव (= सुव/सुवः)
Entities Mentioned
A
ApāmārgaA
Apa (apah—‘removal’ as an apotropaic force)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes