Mantra 55
Rishi: Pitṛyajña-tradition (collective)
Devata: Pitaraḥ (Barhiṣadaḥ)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; confirm by count)
Samhita Patha (Devanagari)
बर्हि॑षदः पितर ऊ॒त्य र्वागि॒मा वो॑ ह॒व्या च॑कृमा जु॒षध्व॑म् । त आ ग॒ताव॑सा॒ शन्त॑मे॒नाथा॑ न॒: शं योर॑र॒पो द॑धात
Transliteration
barhíṣadaḥ pitara ūtáye 'rvā́g imā́ vo havyā́ cakrima juṣádhvam | tá ā́ gatávasā śántamenā́thā naḥ śáṃ yór arápo dadhāta ||
Translation
हे बर्हिषद् पितरांनो! आमच्या ऊती (रक्षणा)साठी इकडे या; ही हव्ये (आहुती) आम्ही तुमच्यासाठी सिद्ध केली आहेत—ती प्रसन्न होऊन स्वीकारा. सहाय्यासह, अत्यंत शांततम सहाय्यासह या; आणि मग आमच्यासाठी ‘शं, योर्’—कल्याण, सुख-समृद्धी व ‘अरपः’ (अघात/अनिष्टापासून मुक्ती) स्थापित करा.
Padapatha (Word Analysis)
बर्हिषदः । पितरः । ऊतये । अर्वाक् । इमाः । वः । हव्याः । चकृम । जुषध्वम् । ते । आ । गत । अवसा । शन्तमेन । अथ । नः । शम् । योः । अरपः । दधात
Word by Word
बर्हिषदःseated on the sacred grass
बर्हिषदः:
सम्बोधन/कर्तृ (पितरः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootबर्हिषद् (प्रातिपदिक; बर्हिस् + सद्) अथवा बर्हिषत्
पितरःO Fathers (ancestors)
पितरः:
सम्बोधन/कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
ऊतयेfor help/protection
ऊतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
वाक्speech
वाक्:
कर्तृ (इमा इत्यस्य विशेष्यः)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
इमाःthese
इमाः:
कर्तृ (वाचः इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun/Adjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you / your
वः:
सम्बन्ध (हव्याः/हव्या इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
हव्याःoblations
हव्याः:
कर्म (चक्रिम इत्यस्य)
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
चक्रिमwe have made / we have prepared
चक्रिम:
कर्तृ (वयम्)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
जुषध्वम्enjoy/accept (them)!
जुषध्वम्:
कर्तृ (यूयम्)
TypeVerb
Rootजुष् (धातु)
तेyou (those)
ते:
कर्तृ (आगत इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
आhither, to
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ
आगतhaving come / come
आगत:
कर्तृ (ते)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + आ (उपसर्ग)
अवसाwith help/favor
अवसा:
करण
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक)
शन्तमेनwith the most auspicious (help)
शन्तमेन:
करण (अवसा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशन्तम (प्रातिपदिक; शम्-तम)
अथthen
अथ:
—
TypeIndeclinable
Rootअथ
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
शम्welfare, peace
शम्:
कर्म (दधात इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
योःof the two blessings (welfare and well-being)
योः:
सम्बन्ध (शम् इत्यनेन सह ‘शंयोः’ = कल्याणयोः)
TypeNoun
Rootयोस्/युस् (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘शंयोः’ इति नित्यसमासवत्)
अरपःharmlessness / freedom from injury
अरपः:
कर्म (दधात इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअरपस् (प्रातिपदिक)
दधातplace/bestow
दधात:
कर्तृ (यूयम्)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Entities Mentioned
P
Pitaraḥ (Barhiṣadaḥ)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes