Shukla Yajur Veda — Adhyaya 16, Mantra 6
Rishi: Vājasaneyin tradition (Yājñavalkya lineage attribution)
Devata: Rudra(s)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like (Śatarudriya style; metrical assignment varies)
Samhita Patha (Devanagari)
असौ॒ यस्ता॒म्रो अ॑रु॒ण उ॒त ब॒भ्रुः सु॑म॒ङ्गल॑: । ये चै॑नᳪ रु॒द्रा अ॒भितो॑ दि॒क्षु श्रि॒ताः स॑हस्र॒शोऽवै॑षा॒ᳪ हेड॑ ईमहे
Transliteration
asáu yás tāmró aruṇá utá babhrúḥ sumaṅgálaḥ | yé caínaṃ rudrā́ abhíto dikṣú śritā́ḥ sahasraśó ’váiṣāṃ héḍa īmahe ||
Translation
तो रुद्र तांबूसदृश वर्णाचा, अरुणवर्णाचा आणि बभ्रु (पिवळट-तपकिरी) वर्णाचा—अत्यंत मंगलमय आहे. आणि जे रुद्र दिशांमध्ये सर्व बाजूंनी सहस्रशः स्थित आहेत—त्यांचा क्रोध आमच्यापासून दूर जावो, अशी आम्ही प्रार्थना करतो.
Padapatha (Word Analysis)
असौ॒ । यः । ता॒म्रः । अ॒रु॒णः । उ॒त । ब॒भ्रुः । सु॒म॒ङ्गलः॑ । ये । च॒ । ए॒न॒म् । रु॒द्राः । अ॒भितः॑ । दि॒क्षु । श्रि॒ताः । स॒ह॒स्र॒शः । अव॑ । ए॒षा॒म् । हेडः॑ । ई॒म॒हे
Word by Word
असौthat (yonder one)
असौ:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ताम्रःcopper-red
ताम्रः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootताम्र (प्रातिपदिक)
अरुणःruddy, tawny
अरुणः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअरुण (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
बभ्रुःbrown, dusky
बभ्रुः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootबभ्रु (प्रातिपदिक)
सुमङ्गलःmost auspicious
सुमङ्गलः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसु-मङ्गल (प्रातिपदिक)
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
एनम्him
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एनद्-आदेश)
रुद्राःRudras
रुद्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
अभितःaround, on all sides
अभितः:
—
TypeIndeclinable
Rootअभितः (उपसर्ग/अव्यय)
दिक्षुin the directions
दिक्षु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
श्रिताःhaving resorted to, stationed
श्रिताः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple
Rootश्रि (धातु) → श्रित (क्त-प्रत्ययान्त)
सहस्रशःby thousands, in thousands
सहस्रशः:
—
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्ययीभाव/अव्यय)
अवैषाम्we have sought/desired (to avert)
अवैषाम्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootअव (उपसर्ग) + इष् (धातु) → अवैष (लुङ्) + आम्
हेडःwrath, anger, hurt
हेडः:
कर्म
TypeNoun
Rootहेड (प्रातिपदिक)
ईमहेwe implore/beseech
ईमहे:
कर्तृ
TypeVerb
Rootई (धातु; ईङ्/ई) + महे (आत्मनेपद)
Entities Mentioned
R
Rudra (as the auspicious, many-hued lord)R
Rudras in the quarters (dik-sthā Rudrāḥ, sahasraśaḥ)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes