Mantra 5
Rishi: Vājasaneyin tradition (Yājñavalkya lineage attribution)
Devata: Rudra as Daivya Bhiṣaj
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like (Śatarudriya style; metrical assignment varies)
Samhita Patha (Devanagari)
अध्य॑वोचदधिव॒क्ता प्र॑थ॒मो दैव्यो॑ भि॒षक् । अहीँ॑श्च॒ सर्वा॑ञ्ज॒म्भय॒न्त्सर्वा॑श्च यातुधा॒न्यो॒ऽध॒राची॒: परा॑ सुव
Transliteration
ádhy avocad adhivaktā́ prathamó daivyó bhiṣák | áhīṃś ca sárvāñ jambháyant sárvāś ca yātudhā́nyo ’dharā́cīḥ párā suva ||
Translation
प्रथम, दैवी भिषक् (वैद्य) असा अधिवक्ता हे वचन उच्चारतो—सर्व सर्पांना आणि सर्व यातुधान्यांना (जादूटोणा करणाऱ्या दुष्ट शक्तींना) चिरडून, त्यांना अधोमुख करून दूर हाकलून द्या.
Padapatha (Word Analysis)
अधि॑ । अवोचत् । अधि॒वक्ता॑ । प्र॒थ॒मः । दैव्यः॑ । भि॒षक् । अही॑न् । च॒ । सर्वा॑न् । ज॒म्भय॑न् । सर्वाः॑ । च॒ । यातु॒धा॒न्यः॑ । अ॒ध॒राचीः॑ । परा॑ । सुव
Word by Word
अध्यवोचत्he proclaimed/uttered
अध्यवोचत्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि-√वच् (वच्)
अधिवक्ताthe advocate/speaker (one who speaks on behalf)
अधिवक्ता:
Kartā
TypeNoun (agent)
Rootअधि-वक्तृ (√वच् + तृ)
प्रथमःthe first
प्रथमः:
Viśeṣaṇa (of अधिवक्ता)
TypeAdjective
Rootप्रथम
दैव्यःdivine
दैव्यः:
Viśeṣaṇa (of भिषक्/अधिवक्ता)
TypeAdjective
Rootदैव्य
भिषक्the physician/healer
भिषक्:
Kartā (apposition to अधिवक्ता)
TypeNoun
Rootभिषज्/भिषक् (physician)
अहीँःserpents
अहीँः:
Karma
TypeNoun
Rootअहि
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
सर्वान्all
सर्वान्:
Viśeṣaṇa (of अहीँः)
TypeAdjective (pronominal)
Rootसर्व
जम्भयन्crushing/subduing
जम्भयन्:
Kartā (participial, agreeing with भिषक्)
TypeVerb (participle)
Root√जम्भ् (जम्भ्)
सर्वाःall
सर्वाः:
Viśeṣaṇa (of यातुधान्यः)
TypeAdjective (pronominal)
Rootसर्व
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
यातुधान्यःwitchcrafts/demonic beings (yātudhānīs)
यातुधान्यः:
Karma
TypeNoun
Rootयातुधान्य (यातुधान)
अधराचीःdownward-facing/turned downward
अधराचीः:
Viśeṣaṇa (of यातुधान्यः)
TypeAdjective
Rootअधराचि
पराaway, forth
परा:
—
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootपरा
सुवimpel/send (away)!
सुव:
Kriyā (आज्ञार्थ)
TypeVerb
Root√सु (सु) / (also read as √सुव् in Vedic usage)
Entities Mentioned
R
Rudra (Daivya Bhiṣaj)A
Ahi (Serpents)Y
Yātudhāna (sorcerous brood)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes