Mantra 37
Rishi: Yajurvedic ritual lineage attribution (Śukla tradition).
Devata: Agni.
Chandas: Triṣṭubh (Yajus-prose/metrical hybrid usage).
Samhita Patha (Devanagari)
सᳪ सी॑दस्व म॒हाँ२ अ॑सि॒ शोच॑स्व देव॒वीत॑मः । वि धू॒मम॑ग्ने अरु॒षं मि॑येध्य सृ॒ज प्र॑शस्त दर्श॒तम्
Transliteration
saṁ sī́dasva mahā́ṁ̄ asi śócasva devavī́tamaḥ | ví dhū́mam agne aruṣáṁ miyedhya sṛ́ja praśasta darśatám
Translation
यथाक्रम आसनस्थ हो; तू महान आहेस. देवांना अत्यंत प्रिय होऊन प्रज्वलित हो. हे यज्ञार्ह अग्नी, तुझा अरुण धूर बाहेर सोड; प्रशस्त व दर्शनीय (ज्योती) प्रकट कर।
Padapatha (Word Analysis)
सᳪ । सी॑दस्व । म॒हान् । अ॑सि । शोच॑स्व । देव॒-वीत॑मः । वि । धू॒मम् । अ॒ग्ने । अ॒रु॒षम् । मि॑येध्य । सृ॒ज । प्र॒शस्त । द॒र्श॒तम् ।
Word by Word
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
सीदस्वsit down; take your seat
सीदस्व:
क्रिया
TypeVerb
Root√सद् (सीद)
महान्great
महान्:
विशेषण (कर्तृ/सम्बोधन-समर्थ)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस्
शोचस्वshine; blaze
शोचस्व:
क्रिया
TypeVerb
Root√शुच् (शोच)
देववीतमःmost welcomed/most beloved of the gods
देववीतमः:
विशेषण (अग्नेः)
TypeAdjective
Rootदेववीत- (प्रातिपदिक; देवैः वीतः/आवृतः/प्राप्तः) + तमप्
विapart, forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
धूमम्smoke
धूमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधूम (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अरुषम्ruddy, reddish
अरुषम्:
विशेषण (धूमम्)
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
मियेध्यO purifier/fit-for-worship (Agni)
मियेध्य:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective
Rootमियेध्य (प्रातिपदिक; अग्नेः विशेषण)
सृजsend forth; release
सृज:
क्रिया
TypeVerb
Root√सृज्
प्रशस्तpraised, commendable
प्रशस्त:
विशेषण (दर्शतम्)
TypeAdjective
Rootप्र-√शंस् → प्रशस्त (कृदन्त/विशेषण)
दर्शतम्visible, fair to see
दर्शतम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootदर्शत (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes