Mantra 18
Rishi: Not specified in the excerpt.
Devata: Agni.
Chandas: Anuṣṭubh-like (two pādas with compact cadence), used as liturgical verse.
Samhita Patha (Devanagari)
आ॒गत्य॑ वा॒ज्यध्वा॑न॒ᳪ सर्वा॒ मृधो॒ वि धू॑नुते । अ॒ग्निᳪ स॒धस्थे॑ मह॒ति चक्षु॑षा॒ नि चि॑कीषते
Transliteration
āgátya vā́jy-adhvā́naṃ sárvā mṛ́dho ví dhūnute | agníṃ sadhásthe mahatí cákṣuṣā ní cikīṣate
Translation
पराक्रमाच्या मार्गावर येऊन तो सर्व वैरभाव झटकून टाकतो. महान अधिष्ठानावर स्थित अग्नी आपल्या महान दृष्टीने त्यास नीट ओळखतो.
Padapatha (Word Analysis)
आ॒गत्य॑ । वा॒ज्यध्वा॑नम् । सर्वाः । मृधः॑ । वि । धू॒नु॒ते॒ । अ॒ग्निम् । स॒धस्थे॑ । म॒ह॒ति । चक्षु॑षा । नि । चि॒की॒ष॒ते॒ ।
Word by Word
आगत्यhaving come
आगत्य:
Kartā (क्रियाविशेषण; कर्तृ-सम्बन्धी पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु) → आगत्य (क्त्वान्त)
वाजिthe racer/steed (swift one)
वाजि:
Kartā
TypeNoun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
अध्वानम्the path/road
अध्वानम्:
Karma
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक)
सर्वाःall
सर्वाः:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्व-शब्द)
मृधःhostilities/assaults
मृधः:
Karma
TypeNoun
Rootमृध् (प्रातिपदिक; ‘hostility/assault’)
विapart, away
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
धूनुतेshakes off, drives away
धूनुते:
Kriyā (कर्तृ-क्रिया)
TypeVerb
Rootधू (धातु)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सधस्थेin the seat/abode (assembly-place)
सधस्थे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक; ‘common seat/abode, assembly-place’)
महतिgreat
महति:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
चक्षुषाwith (his) eye/sight
चक्षुषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
निdown, in, firmly
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
चिकीषतेintends, seeks to perceive/observe
चिकीषते:
Kriyā (कर्तृ-क्रिया)
TypeVerb
Rootकिश्/चिकिष् (धातु; desiderative stem ‘चिकीष-’)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes