मेना-शिवदर्शन-प्रस्थानम् | Menā’s Quest to Behold Śiva (Departure for Śiva’s Darśana)

Verse 1

मेनोवाच । निरीक्षिष्यामि प्रथमं मुने तं गिरिजापतिम् । कीदृशं शिवरूपं हि यदर्थे तप उत्तमम्

मेना म्हणाली— हे मुने, मी प्रथम गिरिजापती परमेश्वराचे दर्शन घ्यावयास इच्छिते. ज्यांच्यासाठी हे उत्तम तप केले जात आहे, त्या शिवाचे रूप कसे आहे?

Verse 2

ब्रह्मोवाच । इत्यज्ञानपरा सा च दर्शनार्थं शिवस्य च । त्वया मुने समं सद्यश्चन्द्रशालां समागता

ब्रह्मा म्हणाले— अशा रीतीने अज्ञानाच्या अधीन असूनही, शिवदर्शनाच्या इच्छेने, हे मुने, ती तुझ्यासह तत्क्षणी चंद्रशाळेत आली.

Verse 3

तावद्ब्रह्मा समायातस्तेजसां गशिरुत्तमः । सर्षिवर्य्यसुतस्साक्षाद्धर्मपुंज इव स्तुतः

तेव्हाच ब्रह्मदेव आले—तेजस्वींमध्ये शिरोमणी, प्रभेत श्रेष्ठ—आणि ते असे स्तुत्य होते जणू धर्माचा पुंज साक्षात् प्रकट झाला आहे, श्रेष्ठ ऋषीच्या यशस्वी पुत्राप्रमाणे।

Verse 4

शिव उवाच । मदाज्ञया युवान्तातौ सदेवौ च पृथक्पृथक् । गच्छतं हि गिरिद्वारं वयं पश्चाद्व्रजेमहि

शिव म्हणाले—“माझ्या आज्ञेने, हे प्रिय पुत्रांनो, तुम्ही दोघे देवांसह वेगवेगळे होऊन पर्वत-द्वाराकडे जा; आम्ही तुमच्या मागोमाग येऊ.”

Verse 5

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य हरिस्सर्वानाहूयोवाच तन्मयाः । सुरास्सर्वे तथैवाशु गमनं चक्रुरुत्सुकाः

ब्रह्मा म्हणाले—हे ऐकून हरि (विष्णु) यांनी सर्वांना बोलावून त्या हेतूत तन्मय होऊन सांगितले. मग सर्व देवही उत्सुक अंतःकरणाने त्वरेने प्रवासास निघाले.

Verse 6

स्थितां शिरोगृहे मेनां मुने विश्वेश्वर त्वया । तथैव दर्शयामास हृद्विभ्रंशो यथा भवेत्

हे मुने, तू—विश्वेश्वर—मेनाला तिच्या अंतःपुरातील (शिरोगृहातील) स्थितीत असे दाखविले की तिचे हृदय व्याकुळ झाले आणि धैर्य भंग पावले.

Verse 7

एतस्मिन्समये मेना सेनां च परमां शुभाम् । निरीक्षन्ती मुने दृष्ट्वा सामान्यं हर्षिताऽभवत्

त्या वेळी, हे मुने, मेना ती परम शुभ सेना पाहत असता, सर्व काही नीट व योग्य रीतीने चाललेले पाहून हर्षित झाली।

Verse 8

प्रथमं चैव गन्धर्वास्सुन्दरास्सुभगास्तदा । आयाताश्शुभवस्त्राढ्या नानालंकारभूषिताः

तेव्हा प्रथम गंधर्व आले—सुंदर व शुभलक्षणयुक्त। ते उत्तम वस्त्रांनी समृद्ध होते आणि नानाविध अलंकारांनी भूषित होते।

Verse 9

नानावाहनसंयुक्ता नानावाद्यपरा यणा । पताकाभिर्विचित्राभिरप्सरोगणसंयुताः

ते नानाविध वाहनांनी युक्त होते, नानाविध वाद्यांत रमलेले होते; विचित्र ध्वज-पताकांनी शोभित आणि अप्सरागणांसह होते।

Verse 10

अथ दृष्ट्वा वसुं तत्र तत्पतिं परमप्रभुम् । मेना प्रहर्षिता ह्यासीच्छिवोयमिति चाब्रवीत्

मग तेथे वसु—आपला पती, परम तेजस्वी प्रभू—यांना पाहून मेना अत्यंत हर्षित झाली आणि म्हणाली, “हा तर शिव आहे.”

Verse 11

शिवस्य गणका एते न शिवोयं शिवापतिः । इत्येवं त्वं ततस्तां वै अवोच ऋषिसत्तम

हे शिवाचे केवळ गण आहेत; हा स्वयं शिव नाही, ना शिवा (पार्वती)चा पती. असे म्हणून, हे ऋषिश्रेष्ठा, मग तू तिला ते वचन बोललास।

Verse 12

एवं श्रुत्वा तदा मेना विचारे तत्पराऽभवत् । इतश्चाभ्यधिको यो वै स च कीदृग्भविष्यति

हे ऐकून मेना विचारात पूर्ण तल्लीन झाली. ती म्हणाली—“याहूनही जो अधिक श्रेष्ठ असेल, तो कसा असेल?”

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे यक्षा मणिग्रीवादयश्च ये । तेषां सेना तया दृष्टा शोभादिद्विगुणीकृता

याच वेळी मणिग्रीव आदी यक्षांनी तिला पाहिले; तिला पाहताच त्यांच्या सेनेची शोभा व उत्साह दुप्पट झाला।

Verse 14

तत्पतिं च मणिग्रीवं दृष्ट्वा शोभान्वितं हि सा । अयं रुद्रश्शिवास्वामी मेना प्राहेति हर्षिता

आपला पती मणिग्रीव तेजस्वी दिसताच ती आनंदित झाली. तेव्हा हर्षित मेना म्हणाली—“हा रुद्र आहे—स्वतः शिव, परम स्वामी।”

Verse 15

नायं रुद्रश्शिवास्वामी सेवकोयं शिवस्य वै । इत्यवोचोगपत्न्यै त्वं तावद्वह्निस्स आगतः

“हा रुद्र नाही, शिवासारखा स्वामीही नाही; हा तर शिवाचा सेवक आहे.” असे ऋषिपत्नीस म्हणताच त्याच क्षणी अग्निदेव तेथे आले।

Verse 16

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

त्याच्यात अधिकच द्विगुण शोभा पाहून ती म्हणाली— “हा गिरिजेचा स्वामी रुद्र आहे।” तेव्हा तू उत्तर दिलेस— “नाही, तसे नाही।”

Verse 17

तावद्यमस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता

तेवढ्यात यम तेथे आला; त्याची प्रभा आणखी द्विगुण झाली. त्याला पाहून मेना हर्षाने म्हणाली—“हा तर रुद्र (शिव)!”

Verse 18

नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावन्निरृतिरागतः । बिभ्राणो द्विगुणां शोभां शुभः पुण्यजनप्रभुः

तू तिला “नाही, नाही” असे म्हणत असतानाच निरृति आला—शुभ, पुण्यजनांचा प्रभू, आणि द्विगुण शोभा धारण करणारा।

Verse 19

तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता । नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावद्वरुण आगतः

त्याला पाहून मेना हर्षाने म्हणाली—“हा रुद्र (शिव)!” पण तू तिला म्हणालास—“नाही।” तेवढ्यात वरुण आला.

Verse 20

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तद्वा नेति त्वमब्रवीः

तेव्हा त्याची शोभा आणखी द्विगुण झाली; ते पाहून ती म्हणाली—“हा निश्चयच गिरिजेचा स्वामी रुद्र आहे.” पण तू उत्तर दिलेस—“हे खरे आहे का, की नाही?”

Verse 21

तावद्वायुस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोयमिति हर्षिता

तेवढ्यात वायू आला; त्याची प्रभा पूर्वीपेक्षा द्विगुण होती. त्याला पाहून हर्षित मेना म्हणाली—“हा रुद्रच आहे.”

Verse 22

नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावद्धनद आगतः । ततोऽपि द्विगुणां शोभां बिभ्राणो गुह्यकाधिपः

तू तिला “नाही” असे म्हणताच, त्याच क्षणी धनद (कुबेर) आला; आणि गुह्यकांचा अधिपती पूर्वीपेक्षा द्विगुण शोभा धारण करून प्रकट झाला.

Verse 23

तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता । नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावदीशान आगतः

त्याला पाहून मेना आनंदित होऊन म्हणाली, “हा रुद्र आहे.” पण तू तिला “नाही” असे म्हणालास; त्याच क्षणी ईशान—परमेश्वर शिव—आला.

Verse 24

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

त्याच्यातही द्विगुण शोभा पाहून ती म्हणाली, “हा रुद्र—गिरिजेचा स्वामी.” पण तेव्हा तू म्हणालास, “नाही, हा नाही.”

Verse 25

तावदिन्द्रस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । सर्वामरवरो नानादिव्यभस्त्रिदिवेश्वरः

तेवढ्यात इंद्र आला—त्याची प्रभा आणखी द्विगुण होती. तो सर्व अमरांतील श्रेष्ठ, त्रिदिवाचा ईश्वर, नाना दिव्य तेज व पवित्र विभूतीने विभूषित होता.

Verse 26

तं दृष्ट्वा शंकरस्सोऽयमिति सा प्राह मेनका । शक्रस्सुरपतिश्चायं नेति त्वं तदाब्रवीः

त्याला पाहून मेनका म्हणाली—“हा निश्चयच शंकर आहे.” पण तू तेव्हा उत्तर दिलेस—“नाही; हा शंकर नाही, हा देवांचा अधिपती शक्र (इंद्र) आहे.”

Verse 27

तावच्चन्द्रस्समायातश्शोभा तद्द्विगुणा दधत । दृष्ट्वा तं प्राह रुद्रोऽयं तां तु नेति त्वमब्रवीः

तेवढ्यात चंद्र आला; त्याची शोभा दुप्पट होती. त्याला पाहून रुद्र म्हणाला, ‘हाच’; पण तू तिच्याविषयी म्हणालास, ‘नाही, हा नाही.’

Verse 28

तावत्सूर्यस्समायातश्शोभा तद्द्विगुणा दधत् । दृष्ट्वा तं प्राह सा सोयन्तांतु नेति त्वमब्रवीः

तेवढ्यात सूर्य आला; त्याची प्रभा आधीपेक्षा दुप्पट होती. त्याला पाहून ती बोलली; पण तू म्हणालास, ‘नाही—याला इथे येऊ देऊ नकोस.’

Verse 29

तावत्समागतास्तत्र भृग्वाद्याश्च मुनीश्वराः । तेजसो राशयस्सर्वे स्वशिष्यगणसंयुताः

तेवढ्यात तिथे भृगु आदी मुनीश्वर आले. सर्वजण तेजाचे पुंज होते आणि आपल्या-आपल्या शिष्यगणांसह होते.

Verse 30

तन्मध्ये चैव वागीशं दृष्ट्वा सा प्राह मेनका । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

त्यांच्यामध्ये वागीशाला पाहून मेनका म्हणाली—“हा गिरिजेचा स्वामी रुद्र आहे.” तेव्हा तू उत्तर दिलेस—“नाही, हा नाही.”

Verse 32

दृष्ट्वा सा तं तदा मेना महाहर्षवती मुने । सोऽयं शिवापतिः प्राह तां तु नेति त्वमब्रवीः

मुने, तेव्हा मेना त्यांना पाहून अत्यंत आनंदित झाली व म्हणाली—“हा आपल्या कन्येचा स्वामी, पती शिव आहे.” पण तू तिला म्हणालास—“नाही, तसे नाही.”

Verse 33

एतस्मिन्नन्तरे तत्र विष्णुर्देवस्समागतः । सर्वशोभान्वितः श्रीमान्मेघश्यामश्चतुर्भुजः

त्याच वेळी तेथे देव विष्णू आले—सर्व शोभांनी युक्त, श्रीसम्पन्न, मेघासारखे श्यामवर्ण आणि चतुर्भुज।

Verse 34

कोटिकन्दर्प्यलावण्यः पीताम्बरधरस्स्वराट् । राजीवलोचनश्शान्तः पक्षीन्द्रवरवाहनः

त्यांचे लावण्य कोट्यवधी कामदेवांनाही लाजविते। ते पीतांबरधारी, स्वाधीन व तेजस्वी आहेत। कमलनयन, परम शांत, आणि पक्षिराज गरुडावर आरूढ आहेत।

Verse 35

शंखादिलक्षणैर्युक्तो मुकुटादिविभूषितः । श्रीवत्सवक्षा लक्ष्मीशो ह्यप्रमेय प्रभान्वितः

ते शंख इत्यादी शुभ लक्षणांनी युक्त, मुकुट व दिव्य अलंकारांनी विभूषित आहेत। त्यांच्या वक्षस्थळी श्रीवत्स शोभतो। ते लक्ष्मीपति—अप्रमेय आणि अनंत प्रभायुक्त आहेत।

Verse 36

तं दृष्ट्वा चकिताक्ष्यासीन्महाहर्षेण साब्रवीत् । सोऽयं शिवापतिः साक्षाच्छिवो वै नात्र संशयः

त्याला पाहून ती विस्मयाने डोळे विस्फारून, महान आनंदाने म्हणाली—“हा तर साक्षात शिवापती, स्वयं शिवच आहे; यात संशय नाही।”

Verse 37

अथ त्वं मेनकावाक्यमाकर्ण्योवाच ऊतिकृत् । नायं शिवापतिरयं किन्त्वयं केशवो हरिः

मेनकेचे वचन ऐकून दूत म्हणाला—“हा शिवापती नाही; हा तर केशव, स्वयं हरि (विष्णु) आहे।”

Verse 38

शंकरोखिलकार्य्यस्य ह्यधिकारी च तत्प्रियः । अतोऽधिको वरो ज्ञेयस्स शिवः पार्वतीपतिः

शंकर सर्व कार्यांचे अधिकारी आहेत आणि त्या परम तत्त्वाचे प्रियतम आहेत. म्हणून जाणावे—सर्वोच्च वर हा आहे: पार्वतीपति शिव.

Verse 39

तच्छोभां वर्णितुं मेने मया नैव हि शक्यते । स एवाखिलब्रह्माण्डपतिस्सर्वेश्वरः स्वराट्

त्या तेजाचे वर्णन करणे माझ्याने शक्य नाही, असे मला वाटले. तोच एक अखिल ब्रह्मांडांचा स्वामी—स्वराट्, सर्वेश्वर, परम अधिपती आहे.

Verse 40

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य मेना मेने च तां शुभाम् । महाधनां भाग्यवती कुलत्रयसुखावहाम्

ब्रह्मा म्हणाले—त्याचे वचन ऐकून मेनाने त्या शुभ कन्येला योग्य मानले—महाधनसंपन्न, भाग्यवती आणि तीन कुलांना सुख देणारी.

Verse 41

उवाच च प्रसन्नास्या प्रीतियुक्तेन चेतसा । स्वभाग्यमधिकं चापि वर्णयन्ती मुहुर्मुहुः

प्रसन्न मुखाने, प्रेमयुक्त चित्ताने ती बोलली—पुन्हा पुन्हा आपल्या अधिक भाग्याचे वर्णन व स्तुती करीत.

Verse 42

मेनोवाच । धन्याहं सर्वथा जाता पार्वत्या जन्मनाधुना । धन्यो गिरीश्वरोप्यद्य सर्वं धन्यतमं मम

मेना म्हणाली—आज पार्वतीच्या जन्माने मी सर्वथा धन्य झाले. आज गिरीश्वर (शिव)ही धन्य आहेत; माझे सर्व काही परम धन्य झाले आहे.

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवाद्भुतलीलावर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीशिवमहापुराणाच्या द्वितीय विभाग रुद्रसंहितेच्या तृतीय पार्वतीखण्डात “शिवाच्या अद्भुत दिव्य लीलावर्णन” नावाचा त्रेचाळीसावा अध्याय समाप्त झाला।

Verse 44

अस्याः किं वर्ण्यते भाग्यमपि वर्षशतैरपि । वर्णितुं शक्यते नैव तत्प्रभुप्राप्तिदर्शनात

तिच्या भाग्याचे वर्णन तरी काय करावे—शेकडो वर्षे झाली तरी? त्या प्रभूची प्राप्ती व प्रत्यक्ष दर्शन यामुळे ते भाग्य खरेच अवर्णनीय आहे।

Verse 45

ब्रह्मोवाच । इत्यवादीच्च सा मेना प्रेमनिर्भरमानसा । तावत्समागतो रुद्रोऽद्भुतोतिकारकः प्रभुः

ब्रह्मा म्हणाले—असे बोलून प्रेमाने भरलेले मन असलेली मेना पुढे बोलत राहिली; तेवढ्यात अद्भुत अतिशय महिमायुक्त प्रभू रुद्र तेथे आले।

Verse 47

तमागतमभिप्रेत्य नारद त्वं मुने तदा । मेनामवोचः सुप्रीत्या दर्शयंस्तं शिवापतिम्

हे मुनी नारद, तुझ्या आगमनाचा हेतू जाणून तू तेव्हा मेनाला अत्यंत प्रीतिने बोललास आणि तिला तोच शिवापती—शिवा (पार्वती)चा परम पती व रक्षक—दाखविलास।

Verse 48

नारद उवाच । अयं स शंकरस्साक्षाद्दृश्यतां सुन्दरि त्वया । यदर्थे शिवया तप्तं तपोऽति विपिने महत्

नारद म्हणाले—हे सुंदरी, हा साक्षात् शंकरच आहे; तू त्यांचे प्रत्यक्ष दर्शन कर. ज्यांच्यासाठी शिवेने अतिवनात महान तप केले होते।

Verse 49

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा हर्षिता मेना तं ददर्श मुदा प्रभुम् । अद्भुताकृतिमीशानमद्भुतानुगमद्भुतम्

ब्रह्मा म्हणाले—असे बोलून हर्षित झालेल्या मेनेने आनंदाने प्रभु ईशानाचे दर्शन घेतले—अद्भुत रूपधारी, अद्भुत अनुचरगणांनी युक्त, सर्वथा विस्मयकारी।

Verse 50

तावदेव समायाता रुद्रसेना महाद्भुता । भूतप्रेतादिसंयुक्ता नानागणसमन्विता

तेवढ्यातच महाद्भुत रुद्रसेना आली—भूत, प्रेत इत्यादींच्या समुदायांसह आणि नानाविध गणांनी परिपूर्ण।

Verse 51

वात्यारूपधराः केचित्पताकामर्मरस्वना । वक्रतुंडास्तत्र केचिद्विरूपाश्चापरे तथा

काहींनी वावटळीचे रूप धारण केले होते; काही ध्वज घेऊन मर्मर असा आवाज करीत होते. तेथे काही वाकड्या चोचीचे होते आणि काही इतर तसेच विरूप होते।

Verse 52

करालाः श्मश्रुलाः केचित्केचित्खञ्जा ह्यलोचनाः । दण्डपाशधराः केचित्केचिन्मुद्गरपाणयः

काही कराळ व भीषणरूप होते, काही दाढीवाले; काही लंगडे होते, तर काही नेत्रहीन। काहींनी दंड व पाश धारण केले होते, आणि काहींच्या हातात मुद्गर (गदा) होते।

Verse 53

विरुद्धवाहनाः केचिच्छृंगनादविवादिनः । डमरोर्वादिनः केचित्केचिद्गोमुखवादिनः

काहींनी विचित्र व विरुद्ध वाहने धारण केली होती; काही शिंगनाद करीत वाद घालत होते. काही डमरू वाजवीत होते, तर काही गोमुख वाद्य फुंकत होते.

Verse 54

अमुखा विमुखाः केचित्केचिद्बहुमुखा गणाः । अकरा विकराः केचित्केचिद्बहुकरा गणाः

काही गण मुखरहित होते, काही विमुख होते, तर काही बहुमुखी होते. काहींना हात नव्हते, काहींचे हात विकृत होते, तर काहींना अनेक हात होते.

Verse 55

अनेत्रा बहुनेत्राश्च विशिराः कुशिरास्तथा । अकर्णा बहुकर्णाश्च नानावेषधरा गणाः

गण नानावेषांनी युक्त होते—काही नेत्रहीन, काही बहुनेत्र; काही विकृतशिर, काही सुशिर. काही कर्णहीन, काही बहुकर्ण; प्रत्येकाने वेगळा वेश धारण केला होता.

Verse 56

इत्यादिविकृताकारा अनेके प्रबला गणाः । असंख्यातास्तथा तात महावीरा भयंकराः

अशा प्रकारे विकृत व भयाण रूपांचे अनेक प्रबळ गण होते। हे प्रिय, ते असंख्य—महावीर आणि सामर्थ्याने अत्यंत भयप्रद होते।

Verse 57

अंगुल्या दर्शयंस्त्वं तां मुने रुद्रगणांस्ततः । हरस्य सेवकान्पश्य हरं चापि वरानने

बोटाने दाखवत ती वरानना म्हणाली—“हे मुने, तेथे रुद्रगण पाहा। हराचे सेवक पाहा, आणि स्वयं हरालाही दर्शन घ्या।”

Verse 58

असंख्यातान् गणान् दृष्ट्वा भूतप्रेतादिकान् मुने । तत्क्षणादभवत्सा वै मेनका त्राससंकुला

हे मुने, भूत-प्रेत आदींसह असंख्य गणांना पाहून, त्या क्षणीच मेनका भयाने व्याकुळ झाली।

Verse 59

तन्मध्ये शंकरं चैव निर्गुणं गुणवत्तरम् । वृषभस्थं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रं भूतिभूषितम्

त्यांच्या मध्यभागी तिने शंकराला पाहिले—निर्गुण असूनही गुणातीत परमेश्वर—वृषभावर आरूढ, पंचवक्त्र, त्रिनेत्र आणि भस्माने विभूषित।

Verse 60

कपर्दिनं चन्द्रमौलिं दशहस्तं कपालि नम् । व्याघ्रचर्मोत्तरीयञ्च पिनाकवरपाणिनम्

मी जटाधारी, चंद्रमौली, कपालधारी, दहा हातांचा, व्याघ्रचर्म-वस्त्रधारी आणि श्रेष्ठ पिनाकधनुष्य धारण करणाऱ्या प्रभूला नमस्कार करतो।

Verse 61

शूलयुक्तं विरूपाक्षं विकृताकारमाकुलम् । गजचर्म वसानं हि वीक्ष्य त्रेसे शिवाप्रसूः

त्रिशूलयुक्त, विचित्र नेत्रांचा, विकृत व अस्वस्थ रूपाचा आणि गजचर्म धारण केलेला त्याला पाहून शिवेची जननी मेना भयभीत झाली।

Verse 62

चकितां कम्पसंयुक्तां विह्वलां विभ्रमद्धियम् । शिवोऽयमिति चांगुल्या दर्शयंस्तां त्वमब्रवीः

तिला चकित, थरथर कापणारी, व्याकुळ आणि भ्रमित बुद्धीची पाहून तू बोटाने दाखवत म्हणालास—“हा शिव आहे,” आणि मग तिला बोललास।

Verse 63

त्वदीयं तद्वचः श्रुत्वा वाताहतलता इव । सा पपात द्रुतम्भूमौ मेना दुःखभरा सती

तुझे ते वचन ऐकून मेना—सती व दुःखाने भरलेली—जोरदार वाऱ्याने झोडपलेल्या वेलीप्रमाणे क्षणार्धात भूमीवर कोसळली।

Verse 64

किमिदं विकृतं दृष्ट्वा वञ्चिताहं दुराग्रहे । इत्युक्त्वा मूर्च्छिता तत्र मेनका साऽभवत्क्षणात्

हे विकृत दृश्य पाहून ती म्हणाली, “हे काय! माझ्या दुराग्रहामुळे मी फसले।” असे बोलताच मेनका त्या क्षणी तिथेच मूर्च्छित झाली।

Verse 65

अथ प्रयत्नैर्विविधैस्सखीभिरुपसेविता । लेभे संज्ञां शनै मेना गिरीश्वरप्रिया तदा

मग सखींनी विविध प्रयत्नांनी तिची सेवा केली; गिरीश्वराची प्रिया मेना तेव्हा हळूहळू शुद्धीवर आली।

Verse 446

अद्भुतात्मागणास्तात मेनागर्वापहारकाः । आत्मानं दर्शयन् मायानिर्लिप्तं निर्विकारकम्

हे तात, मेनाचा गर्व हरून नेणारे ते अद्भुत आत्मगणांनी आपले खरे स्वरूप दाखविले—मायेपासून अलिप्त व सर्वथा निर्विकार आत्मतत्त्व।