Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 18

गणेश-वाक्यं तथा गणानां समर-सन्नाहः | Gaṇeśa’s Challenge and the Mustering of the Gaṇas

तेषां मध्ये तु कश्चिद्वै संग्रामे सम्मुखो न हि । सिंहं दृष्ट्वा यथा यांति मृगाश्चैव दिशो दश

teṣāṃ madhye tu kaścidvai saṃgrāme sammukho na hi | siṃhaṃ dṛṣṭvā yathā yāṃti mṛgāścaiva diśo daśa

त्यांच्यातला एकही जण युद्धात समोर उभा राहिला नाही. जसे सिंह पाहताच हरिणे दहा दिशांना पळतात, तसे ते भयाने विखुरले.

तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6 विभक्ति), बहुवचन
मध्येin the midst
मध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7 विभक्ति), एकवचन; अधिकरणार्थे
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यालङ्कार)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
कश्चित्someone
कश्चित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यालङ्कार)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle), अव्यय
संग्रामेin battle
संग्रामे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7 विभक्ति), एकवचन; अधिकरणार्थे
सम्मुखःfacing (the enemy)
सम्मुखः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन; विशेषणम् (कश्चित्)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यालङ्कार)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle), अव्यय
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यालङ्कार)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
सिंहम्a lion
सिंहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/रीतिवाचक अव्यय (comparative adverb)
यान्तिgo
यान्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
मृगाःdeer/animals
मृगाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction), अव्यय
एवjust/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यालङ्कार)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphatic particle), अव्यय
दिशःdirections
दिशः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), बहुवचन; गत्यर्थे कर्म
दशten
दश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशन्/दश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; (दिशः) इति विशेष्यस्य विशेषणम्; द्वितीया, बहुवचनानुगुणम्

Sūta Gosvāmin (narrating to the sages at Naimiṣāraṇya)

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Bhairava

FAQs

It contrasts worldly fear with dharmic steadfastness: when ego and ignorance dominate, beings scatter like deer; spiritual strength arises from alignment with Śiva’s order (dharma) and inner composure.

Saguna Śiva worship (Linga with mantra and devotion) trains the mind to remain ‘sammukha’—steady and present—rather than fleeing in agitation when confronted by powerful circumstances.

Japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) with steady breath and Tripuṇḍra-bhasma remembrance supports fearlessness and one-pointedness, the opposite of scattering in ten directions.