Rig Veda 9.86.26: Mandala 9, Sukta 86, Mantra 26

Sukta 9.86

Rishi: Unknown/unspecified in provided input (Soma Pavamāna hymn cycle; traditionally attributed within Pavitrā/Āṅgirasa lineages depending on recension)

Devata: Soma Pavamāna (Indu)

Chandas: Jagatī (probable for RV 9.86; requires pada-count verification per verse)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्दुः पुनानो अति गाहते मृधो विश्वानि कृण्वन्त्सुपथानि यज्यवे । गाः कृण्वानो निर्णिजं हर्यतः कविरत्यो न क्रीळन्परि वारमर्षति ॥

Transliteration

índuḥ punā́nó áti gāhate mṛ́dho víśvāni kṛṇvánt su-páthāni yájyave | gā́ḥ kṛṇvā́nó nir-níjaṃ haryatáḥ kavír átyo ná krīḷán pári vā́ram arṣati ||

Translation

इन्दु, पवमान, सर्व मृध (प्रतिरोध) ओलांडतो आणि यज्य (यज्ञकर्ता) यासाठी सर्व मार्ग सुपथ (सुगम मार्ग) करतो. गाः (किरण/गायी) आणि हर्यत (दीप्त) निर्निज (उज्ज्वल वस्त्र) घडवीत, कवि—जणू क्रीडारत वेगवान अत्‍य (अश्व)—वार (गाळणी) भोवती वाहत पुढे झेपावतो.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्दुः: the drop (Soma), Indu
• इन्दुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्दु- (प्रातिपदिक)

• पुनानः: purifying himself / being purified
• पुनानः: कर्तृ (इन्दोः विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √पू (पवने/शोधने) → पुनान- (शतृ/शानच्)

• अति: over, beyond
• अति: उपसर्ग/क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय)

• गाहते: plunges/enters
• गाहते: क्रिया (कर्तृ: इन्दुः)
• Type: Verb
• Root: √गाह् (प्रवेशने/अवगाहने)

• मृधः: hostilities, foes
• मृधः: कर्म
• Type: Noun
• Root: मृध्- (प्रातिपदिक; ‘hostility/foe’)

• विश्वानि: all (things)
• विश्वानि: कर्म (कृण्वन्-क्रियायाः)
• Type: Adjective (substantive use)
• Root: विश्व- (सर्व/समस्त)

• कृण्वन्: making, doing
• कृण्वन्: कर्तृ (इन्दोः सह-क्रिया)
• Type: Participle
• Root: √कृ (करणे) → कृण्वत् (शतृ)

• सुपथानि: good paths
• सुपथानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: सु-पथ- (समास: सु + पथ)

• यज्यवे: for the worshipper/sacrificer
• यज्यवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: यज्य- (√यज् सेव्य/यागे; ‘worshipper, sacrificer’)

• गाः: cows (rays/wealth)
• गाः: कर्म
• Type: Noun
• Root: गो- (प्रातिपदिक)

• कृण्वानः: making
• कृण्वानः: कर्तृ (इन्दोः)
• Type: Participle
• Root: √कृ (करणे) → कृण्वान- (शानच्)

• निर्णिजम्: the shining garment/splendour
• निर्णिजम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: निर्णिज्- (प्रातिपदिक; ‘bright garment/covering, splendour’)

• हर्यतः: of the golden/tawny one
• हर्यतः: सम्बन्ध (निर्णिजः)
• Type: Adjective
• Root: हर्यत्- (प्रातिपदिक; ‘golden, tawny, gladdening’)

• कविः: the seer/poet
• कविः: कर्तृ (इन्दोः विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: कवि- (प्रातिपदिक)

• अत्यः: a steed
• अत्यः: कर्तृ (उपमा-आधारः)
• Type: Noun
• Root: अत्य- (प्रातिपदिक; ‘steed’)

• न: like, as
• न: उपमा-सूचक
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• क्रीळन्: playing, sporting
• क्रीळन्: कर्तृ (अत्यस्य)
• Type: Participle
• Root: √क्रीळ्/क्रीड् (विहारे/क्रीडायाम्) → क्रीळत् (शतृ)

• परि: around
• परि: उपसर्ग/क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• वारम्: the enclosure/covering
• वारम्: कर्म/अधिकरण (परि-गमनस्य)
• Type: Noun
• Root: वार- (प्रातिपदिक; ‘enclosure, cover, screen/pen’)

• अर्षति: flows, rushes
• अर्षति: क्रिया (कर्तृ: इन्दुः)
• Type: Verb
• Root: √ऋष्/अर्ष् (गत्याम्/प्रवाहे)