
Sukta 8.90
Indra
हा सहा ऋचांचा सूक्त इंद्राला “सर्व युद्धांत” उपस्थित राहण्याचे आवाहन करतो; कवींनी उच्चारलेल्या मंत्रांजवळ व सोमपानाच्या पिळणीजवळ तो समीप यावा, आणि विजय व समृद्धीला अडथळा आणणाऱ्या प्रतिबंधक शक्ती (वृत्र) भेदून टाकाव्यात, अशी प्रार्थना करतो. इंद्राची स्तुती सत्यनिष्ठ, अढळ आणि वज्रायुधधारी अशी करून, धन जवळ आणावे व विस्तीर्ण वस्त्राप्रमाणे आपले संरक्षण पसरावे, अशी विनंती केली आहे. शेवटी, दूरदर्शी असुर (प्रभुत्वशक्तीचा स्वामी) असलेल्या इंद्राची कृपा (सुम्न) व आश्रय प्राप्त व्हावा, अशी याचना करून सूक्त समाप्त होते.
Mantra 1
आ नो विश्वासु हव्य इन्द्रः समत्सु भूषतु । उप ब्रह्माणि सवनानि वृत्रहा परमज्या ऋचीषमः ॥
हव्य इंद्र आमच्याकडे सर्व समत्सूंमध्ये (युद्धांत) शोभून येवो; वृत्रहा आमच्या ब्रह्माणि व सवनांच्या निकट येवो. परम अज्य, ऋची-वाणीचा स्वामी, तो आमच्या हवित आसनस्थ होवो।
Mantra 2
त्वं दाता प्रथमो राधसामस्यसि सत्य ईशानकृत् । तुविद्युम्नस्य युज्या वृणीमहे पुत्रस्य शवसो महः ॥
तू राधसांचा (फलप्राप्तींचा) प्रथम दाता आहेस; तू सत्य ईशान आहेस, जो प्रभुत्व सिद्ध करतो. तुझ्या तुविद्युम्न (बहुदीप्त) तेजाच्या युज्येला आम्ही वरण करतो—पुत्रत्वाची ती महान शवस्-शक्ती, जी आमच्यात बळ वाढवते।
Mantra 3
ब्रह्मा त इन्द्र गिर्वणः क्रियन्ते अनतिद्भुता । इमा जुषस्व हर्यश्व योजनेन्द्र या ते अमन्महि ॥
हे गिर्वण इंद्रा! तुझ्यासाठी हे ब्रह्म-वाणीचे स्तोत्र घडविले जातात—क्षयाने न कमी होणारे अद्भुत. हे हर्यश्वा! हे स्वीकार; ही तुझ्या प्रवासासाठीची योजने (जू/बंधन) आहेत—ज्या आम्ही तुझ्यासाठी मनात धारण केल्या आहेत.
Mantra 4
त्वं हि सत्यो मघवन्ननानतो वृत्रा भूरि न्यृञ्जसे । स त्वं शविष्ठ वज्रहस्त दाशुषेऽर्वाञ्चं रयिमा कृधि ॥
कारण तूच सत्य आहेस, हे मघवन्—कधीही मागे न वळणारा; तू अनेक वृत्र (अवरोध) पाडून टाकतोस. म्हणून, हे शवीष्ठ, वज्रहस्ता! दाशुष यजमानासाठी धन जवळ आण—समृद्धी आमच्याकडे येऊ दे.
Mantra 5
त्वमिन्द्र यशा अस्यृजीषी शवसस्पते । त्वं वृत्राणि हंस्यप्रतीन्येक इदनुत्ता चर्षणीधृता ॥
हे इंद्रा! तूच याचा यश-वैभव आहेस; ऋजीषी—सरळ चालविणारा—आणि शवसस्पति, बळाचा स्वामी. अप्रतीनि (अप्रतिरोध्य) वृत्रांना तू एकटाच संहारतोस; अनुत्त—तुलना नसलेला—तू जनांना धारण करतोस.
Mantra 6
तमु त्वा नूनमसुर प्रचेतसं राधो भागमिवेमहे । महीव कृत्तिः शरणा त इन्द्र प्र ते सुम्ना नो अश्नवन् ॥
हे असुर—प्रचेतस् (विशाल प्रज्ञेचा)—आता आम्ही निश्चयाने तुला राधस् (अनुग्रह-समृद्धी) याच्या भागासारखा मागतो. हे इंद्रा, तुझे शरण-रूप रक्षण महती आवरणासारखे आहे; तुझे सुम्न (कृपादान) आमच्यापर्यंत पोहोचो आणि आम्ही ते प्राप्त करो.
It asks Indra to come close during conflicts and rituals, to accept the Soma offerings, to destroy obstacles (vṛtra), and to bring prosperity and protection to the worshippers.
In Vedic thought, “battle” can mean both outer conflict and any intense contest where strength and clarity are tested; Indra is invoked as the power that breaks blockage and secures victory.
Here it means Indra as a lordly, far-seeing power—one with wide perception—whose protection is vast and whose grace can be ‘attained’ by those who offer and recite with sincerity.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.