Rig Veda 8.68.9 — Mandala 8, Sukta 68, Mantra 9

Sukta 8.68

Rishi: Priyamedha

Devata: Indra

Chandas: Virāḍ-anuṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वोतासस्त्वा युजाप्सु सूर्ये महद्धनम् । जयेम पृत्सु वज्रिवः ॥

Transliteration

tvā́ūtāsaḥ tvā yujā́ apsú sū́rye mahád dhánam | jáyema pṛtsú vajri-vaḥ ||

Translation

तुला रक्षक मानून, तुला युज (सहचारी) करून—अप्सु आणि सूर्यांत—आम्ही महाधन जिंकू. हे वज्रिवा, युद्धांत आम्ही विजय मिळवू.

Word by Word

• त्वोतासः: (we/they) aided by you; your helpers
• त्वोतासः: कर्तृ (वाक्ये ‘त्वोतासः’ = ‘त्वया सहायिताः’ इति कर्तृसमूहः) अथवा विशेषणम् (अस्मान्/वयम्)
• Type: Noun (compound-like pronominal + participial) / Adjective
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ऊत (कृदन्त, √अव्/√ऊ ‘रक्षणे/सहाय्ये’)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (युजाप्सु इत्यस्य) / लक्ष्यः
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम)

• युजाप्सु: with the yoke/with (your) team, in the waters
• युजाप्सु: करण/सहचर्य (युजा = ‘युग्मेन/सह’), अधिकरण (अप्सु = ‘अप्सु/जलेषु’)
• Type: Indeclinable-like adverbial phrase (instrumental + locative) / Noun phrase
• Root: युजा (√युज् ‘योजने’—करण/सहचर-भावे) + अप्सु (अप् ‘जल’ loc. pl.)

• सूर्ये: in/at the Sun
• सूर्ये: अधिकरण (locative: ‘in/at the Sun’)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• महत्: great
• महत्: विशेषणम् (धनम्) / कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: महत् (विशेषण-प्रातिपदिक)

• धनम्: wealth, prize
• धनम्: कर्म (जये॑म—‘may we win wealth’)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)

• जये॑म: may we win
• जये॑म: क्रिया (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जि (जये)

• पृत्सु: in battles
• पृत्सु: अधिकरण (locative: ‘in battles’)
• Type: Noun
• Root: पृत्/पृत्स् (प्रातिपदिक; ‘battle, contest’)

• वज्रिवः: O wielder of the thunderbolt
• वज्रिवः: सम्बोधन (address to Indra)
• Type: Noun (epithet) / Adjective
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक; ‘having the vajra’)