Rig Veda Sukta 62
Mandala 8Sukta 6212 Mantras

Sukta 62

Sukta 8.62

Devata

Indra

हे इंद्रसूक्त सोमपानासाठी सोम पिळणाऱ्या समुदायाला उदात्त स्तुती पुढे आणण्यास उद्युक्त करते; कारण इंद्राला सुबद्ध स्तोत्र व उक्थ प्रिय असून तो “भद्रा रातयः” (शुभ दाने) देऊन प्रत्युत्तर देतो. यात इंद्राचे दैवीदत्त शौर्य आणि सर्व ‘भव’ (होत जाणाऱ्या सर्व गोष्टी) यांवरील त्याचे रक्षणकर्तृत्व गौरविले आहे; सोम अर्पण करणाऱ्यांना मिळणारी समृद्धी व “अनेक प्रकाश” आणि सोमविधी दुर्लक्षित करणाऱ्यांना भोगावे लागणारे कठोर परिणाम यांचा ठळक विरोध दाखविला आहे.

Mantras

Mantra 1

प्रो अस्मा उपस्तुतिं भरता यज्जुजोषति । उक्थैरिन्द्रस्य माहिनं वयो वर्धन्ति सोमिनो भद्रा इन्द्रस्य रातयः ॥

त्याच्यासाठी उन्नत स्तुती पुढे आणा, कारण तो तिचा आनंद घेतो. उक्थांनी सोम-अर्पण करणारे इंद्राची महिमा आणि आमच्या जीवनबलाची वाढ करतात; इंद्राची दाने मंगलमय आहेत.

Mantra 2

अयुजो असमो नृभिरेकः कृष्टीरयास्यः । पूर्वीरति प्र वावृधे विश्वा जातान्योजसा भद्रा इन्द्रस्य रातयः ॥

अयुज (अजुत), नरांमध्ये असम—एकटा, अयास्य (अथक)—तो अनेक कृष्टिंहूनही पुढे वाढला. तो पूर्व मर्यादांपलीकडे विस्तारला; आपल्या ओजाने जन्मलेल्या सर्वांवर त्याने अधिपत्य मिळविले. इंद्राची दाने कल्याणकारी आहेत.

Mantra 3

अहितेन चिदर्वता जीरदानुः सिषासति । प्रवाच्यमिन्द्र तत्तव वीर्याणि करिष्यतो भद्रा इन्द्रस्य रातयः ॥

अहित (अनुकूल नसलेल्या) अश्वासहही, जीरदानु (शीघ्र दाता) विजय मिळविण्यास झटतो. हे इंद्रा, हे तुझे—प्रवाच्य—वीर्य आहे: सिद्धी साधू इच्छिणाऱ्या कर्त्यासाठी. इंद्राची दाने कल्याणकारी आहेत.

Mantra 4

आ याहि कृणवाम त इन्द्र ब्रह्माणि वर्धना । येभिः शविष्ठ चाकनो भद्रमिह श्रवस्यते भद्रा इन्द्रस्य रातयः ॥

ये, हे इंद्रा; तुझ्यासाठी वर्धन (बलवर्धक) ब्रह्माणी—शक्तिवचने—आम्ही रचू. ज्यांनी, हे शविष्ठ (अत्यंत बलवान), प्रसन्न होऊन, येथे भद्र (कल्याण) कीर्तिरूपाने मिळते. इंद्राची दाने कल्याणकारी आहेत.

Mantra 5

धृषतश्चिद्धृषन्मनः कृणोषीन्द्र यत्त्वम् । तीव्रैः सोमैः सपर्यतो नमोभिः प्रतिभूषतो भद्रा इन्द्रस्य रातयः ॥

हे इंद्रा! तीव्र सोमांनी आणि साधकभाव जागृत करून सिद्ध करणाऱ्या नमस्कार-रूप सेवांनी तुझी उपासना केली असता, धृष्टांचा मनही तू अधिक धृष्ट करतोस. इंद्राची दाने कल्याणकारी आहेत.

Mantra 6

अव चष्ट ऋचीषमोऽवताँ इव मानुषः । जुष्ट्वी दक्षस्य सोमिनः सखायं कृणुते युजं भद्रा इन्द्रस्य रातयः ॥

ऋचांमध्ये निपुण असा ज्ञानी खाली पाहतो, जणू तो साधनसंपन्न आहे—मनुष्यांमध्ये एक मनुष्य. दक्षात (कौशल्यात) रुची घेऊन, सोम अर्पण करणारा यजमान इंद्राला सखा आणि युक्त (जोडलेला) सहकारी करतो. इंद्राची दाने कल्याणकारी आहेत.

Mantra 7

विश्वे त इन्द्र वीर्यं देवा अनु क्रतुं ददुः । भुवो विश्वस्य गोपतिः पुरुष्टुत भद्रा इन्द्रस्य रातयः ॥

हे इंद्रा! सर्व देवांनी—क्रतु (दिव्य संकल्प/विधान) अनुसरून—तुला वीर्य दिले आहे. हे पुरुष्टुत! तू सर्व भुवन/भवितव्याचा गोपती, रक्षक-स्वामी झालास. इंद्राची दाने कल्याणकारी आहेत.

Mantra 8

गृणे तदिन्द्र ते शव उपमं देवतातये । यद्धंसि वृत्रमोजसा शचीपते भद्रा इन्द्रस्य रातयः ॥

हे इंद्रा! मी त्याचाच स्तवन करतो—देवत्वप्राप्तीस/देव-शक्तींच्या प्रकटतेसाठी तुझे ते अनुपम बळ. जेव्हा तू आपल्या ओजाने वृत्राचा वध करतोस, हे शचीपते! इंद्राची दाने कल्याणकारी आहेत.

Mantra 9

समनेव वपुष्यतः कृणवन्मानुषा युगा । विदे तदिन्द्रश्चेतनमध श्रुतो भद्रा इन्द्रस्य रातयः ॥

रूप घडविणाऱ्यासारखा, त्याने मानुष युगे घडविली. इंद्राची ही चेतना/प्रज्ञा जाणण्याजोगी आहे; मग तो अंतरी श्रुत होतो (ऐकू येतो). इंद्राची दाने कल्याणकारी आहेत.

Mantra 10

उज्जातमिन्द्र ते शव उत्त्वामुत्तव क्रतुम् । भूरिगो भूरि वावृधुर्मघवन्तव शर्मणि भद्रा इन्द्रस्य रातयः ॥

हे इंद्रा! तुझे बळ उर्ध्व उगवले आहे—उर्ध्व तू, आणि उर्ध्व तुझा क्रतु (कार्यकारी प्रज्ञा-संकल्प). हे मघवन्! तुझ्या शरण-शर्मात ‘भूरिगो’ (समृद्धीचे दाते) फार फार वाढले आहेत. इंद्राची दाने कल्याणकारी आहेत.

Mantra 11

अहं च त्वं च वृत्रहन्त्सं युज्याव सनिभ्य आ । अरातीवा चिदद्रिवोऽनु नौ शूर मंसते भद्रा इन्द्रस्य रातयः ॥

हे वृत्रहन्! मी आणि तू—दोघेही—जिंकण्यासाठी एकत्र जुळविले (युजले) आहोत. हे अद्रिवो (वज्रधारी), हे शूरा! वैरभावीही आमच्या पराक्रम-प्रयत्नाच्या मार्गाचा अनुसर करतो. इंद्राची दाने कल्याणकारी आहेत.

Mantra 12

सत्यमिद्वा उ तं वयमिन्द्रं स्तवाम नानृतम् । महाँ असुन्वतो वधो भूरि ज्योतींषि सुन्वतो भद्रा इन्द्रस्य रातयः ॥

खरोखरच त्या इंद्राचीच आम्ही स्तुती करतो—असत्याची नाही. जो सोम पिळत नाही, त्याच्यासाठी महान दंड (वध) आहे; आणि जो सोम पिळतो, त्याच्यासाठी अनेक ज्योती आहेत. इंद्राची दाने कल्याणकारी आहेत.

Frequently Asked Questions

It teaches that Indra delights in sincere, well-crafted praise joined to Soma offering, and that such worship brings protection, growth, and auspicious gifts.

It highlights a Vedic principle: disciplined participation in the Soma rite leads to illumination and prosperity, while neglect of the rite leads to loss and hardship.

It is a recurring refrain affirming that Indra’s boons—strength, protection, success, and inner clarity—arrive in a beneficial, life-supporting form for the worshipper.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App