Mantra 15
Sukta 8.43
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
स त्वं विप्राय दाशुषे रयिं देहि सहस्रिणम् । अग्ने वीरवतीमिषम् ॥
Samhita Patha (IAST)
स त्वं विप्रा॑य दा॒शुषे॑ र॒यिं दे॑हि सह॒स्रिण॑म् । अग्ने॑ वी॒रव॑ती॒मिष॑म् ॥
Transliteration
sá tváṃ viprā́ya dāśúṣe rayíṃ déhi sahasríṇam | agne vīrávatīm íṣam ||
Translation
म्हणून हे अग्ने! विप्र-दानशीलाला सहस्र-समृद्ध रयि (संपत्ती/वैभव) दे; आणि वीर-सम्पन्न इष् (पोषक अन्न/बल)ही प्रदान कर.
Padapatha (Word Analysis)
सः । त्वम् । विप्रा॑य । दा॒शुषे॑ । र॒यिम् । दे॒हि॒ । स॒ह॒स्रिण॑म् । अग्ने॑ । वी॒रऽव॑तीम् । इष॑म् ॥सः । त्वम् । विप्राय । दाशुषे । रयिम् । देहि । सहस्रिणम् । अग्ने । वीरवतीम् । इषम् ॥saḥ | tvam | viprāya | dāśuṣe | rayim | dehi | sahasriṇam | agne | vīra-vatīm | iṣam
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विप्रायto the inspired poet/priest
विप्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
दाशुषेto the worshipper/giver (patron)
दाशुषे:
Sampradāna
TypeParticiple (agent noun)
Root√दाश् (दाशति ‘पूजयति/ददाति’) → दाशु (कृदन्त-प्रातिपदिक)
रयिम्wealth, bounty
रयिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
देहिgive!
देहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (ददाति)
सहस्रिणम्thousandfold/abounding in thousands
सहस्रिणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसहस्रिन् (प्रातिपदिक; ‘सहस्र-युक्त/सहस्र-सम्पन्न’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन)
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वीरवतीम्rich in heroes/men
वीरवतीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवीरवत् (प्रातिपदिक; ‘वीर-युक्त’) → स्त्री. वीरवती
इषम्refreshment, nourishment
इषम्:
Karma
TypeNoun
Rootइष् (प्रातिपदिक; ‘refreshment, nourishment, strength/food’)