Sukta 20

Mantra 1

आ गन्ता मा रिषण्यत प्रस्थावानो माप स्थाता समन्यवः । स्थिरा चिन्नमयिष्णवः ॥

या, पुढे या; आम्हांला इजा करू नका. हे प्रस्थानाचे नेतांनो, विभक्त इच्छेने वेगळे उभे राहू नका. जे स्थिर आहे तेही तुम्ही वाकवू शकता—म्हणून एकचित्त होऊन आमच्या अंतः-उन्नतीसाठी या.

Mantra 2

वीळुपविभिर्मरुत ऋभुक्षण आ रुद्रासः सुदीतिभिः । इषा नो अद्या गता पुरुस्पृहो यज्ञमा सोभरीयवः ॥

हे मरुतांनो, घट्ट संघांत बलवान; हे रुद्रगणांनो, उज्ज्वल ‘सुदीति’ (दीप्त विवेक) युक्त—आज आमच्यासाठी वाढीची शक्ती (इषा) घेऊन या. अनेक सिद्धी/समृद्धीची इच्छा धरून, हे सोभरीयवांनो (सोभरीचे पुत्रांनो), यज्ञाकडे—या अंतःयज्ञाकडे—या.

Mantra 3

विद्मा हि रुद्रियाणां शुष्ममुग्रं मरुतां शिमीवताम् । विष्णोरेषस्य मीळ्हुषाम् ॥

आम्ही खरोखरच रुद्रीय शक्तींचा उग्र ‘शुष्म’ (पराक्रम) जाणतो; ‘शिमीवत्’—प्रेरक वेगाने परिपूर्ण—मरुतांचा पराक्रमही जाणतो. तसेच विष्णूचा हा अग्रगामी प्रेरणावेग आणि ‘मीळ्हुष्’—अनुग्रहाने देणारा—यालाही आम्ही जाणतो.

Mantra 4

वि द्वीपानि पापतन्तिष्ठद्दुच्छुनोभे युजन्त रोदसी । प्र धन्वान्यैरत शुभ्रखादयो यदेजथ स्वभानवः ॥

तुम्ही जेव्हा उचंबळून धावता, तेव्हा द्वीप-भूमी विस्तारून उडून जाते; जे स्थिर उभे आहे तेही तुमच्या कठोर आघाताने थरथरते. तुम्ही दोन्ही लोक (रोदसी) यांना युग्म करता. हे ‘शुभ्र-खादयः’ (दीप्तिमान-भेदकांनो), तुम्ही आपल्या ‘स्वभानु’ (स्वप्रकाश) सामर्थ्यात कंपित झालात की विस्तीर्ण ‘धन्व’ (उघडी अवकाशे) पुढे ढकलली जातात.

Mantra 5

अच्युता चिद्वो अज्मन्ना नानदति पर्वतासो वनस्पतिः । भूमिर्यामेषु रेजते ॥

अच्युत (अडिग) वस्तूही तुमच्या वेगाने निनादतात; पर्वत आणि वनस्पति-स्वामी (वनाचा अधिपती) गर्जना करतात. तुमच्या ‘याम’ (गती/मार्ग) मध्ये भूमी थरथरते.

Mantra 6

अमाय वो मरुतो यातवे द्यौर्जिहीत उत्तरा बृहत् । यत्रा नरो देदिशते तनूष्वा त्वक्षांसि बाह्वोजसः ॥

हे मरुतांनो, कपटाविना तुमच्या येण्यासाठी द्यौः (आकाश) वरच्या दिशेने विस्तारून त्या विराट्-विशालात पसरते. जिथे नर आपल्या तनूंमध्ये दीप्त होतात, तिथे बलिष्ठ-बाहू आपले ओज घडवितात—आत्मकार्याकरिता कर्म-उपकरणांना आकार देतात.

Mantra 7

स्वधामनु श्रियं नरो महि त्वेषा अमवन्तो वृषप्सवः । वहन्ते अह्रुतप्सवः ॥

आपल्या स्वधर्म—स्वधा—अनुसार, हे नर, ते महान् श्रीला धारण करतात; ते तीव्र, अमावान्, वृष-प्रेरित वेगाने प्रवृत्त असतात. ते तिला पुढे वाहून नेतात—त्यांच्या प्रेरणा अखंड—अंतर-विजयाच्या यात्रेला आधार देतात.

Mantra 8

गोभिर्वाणो अज्यते सोभरीणां रथे कोशे हिरण्यये । गोबन्धवः सुजातास इषे भुजे महान्तो नः स्परसे नु ॥

प्रकाश-किरणांनी प्रेरित वाणी अभिषिक्त होते—सोभरी-वंशाच्या रथावर, सुवर्णमय कोशात स्थापित. हे गोबन्धव (प्रकाशाचे बंधु), सुजात शक्तींनो, वृद्धि व भोगासाठी—आता आपल्या महत्तेने आम्हांस स्पर्श करा.

Mantra 9

प्रति वो वृषदञ्जयो वृष्णे शर्धाय मारुताय भरध्वम् । हव्या वृषप्रयाव्णे ॥

हे वृषदञ्जय—बलवान् विजयकारी—मरुत-गणांनो, वृष्णे—वीरबलसंपन्न—मारुत-शर्धेसाठी तुमची हवि पुढे आणा. वृषप्रयाव्णे—वृषभवेगाने पुढे नेणाऱ्या शक्तीस—हव्य अर्पण करा.

Mantra 10

वृषणश्वेन मरुतो वृषप्सुना रथेन वृषनाभिना । आ श्येनासो न पक्षिणो वृथा नरो हव्या नो वीतये गत ॥

हे मरुतांनो, वृषण-अश्वांसह, वृषप्सु—वृषभ-प्रेरित—रथाने, वृषनाभि—बल-नाभियुक्त—रथाने या. हे नरो, श्येनासारखे पंखधारी व वेगवान, व्यर्थ नव्हे—आमच्या हव्यांच्या वीतये (स्वीकार/आस्वाद) साठी या.

Mantra 11

समानमञ्ज्येषां वि भ्राजन्ते रुक्मासो अधि बाहुषु । दविद्युतत्यृष्टयः ॥

त्यांचा अञ्जि (अभ्यंजन/अंतः-लेपन) समान आहे; रुक्म—सुवर्णदीप्ती—त्यांच्या बाहूंवर अधिष्ठित होऊन झळाळते. त्यांच्या ऋष्ट्या (भाले) दविद्युतत्—वारंवार विद्युत्सारख्या चमकतात.

Mantra 12

त उग्रासो वृषण उग्रबाहवो नकिष्टनूषु येतिरे । स्थिरा धन्वान्यायुधा रथेषु वोऽनीकेष्वधि श्रियः ॥

ते उग्र आहेत, वृषभसदृश, उग्रबाहू; त्यांच्या तेजस्वी देहाला कोणीही मागे टाकू शकत नाही. त्यांची धनुष्ये स्थिर आहेत, रथांवर आयुधे सज्ज आहेत; आणि तुमच्या रण-अग्रभागांवर (अनीक) श्री—तेज व वैभव—अधिष्ठित आहे.

Mantra 13

येषामर्णो न सप्रथो नाम त्वेषं शश्वतामेकमिद्भुजे । वयो न पित्र्यं सहः ॥

ज्यांचे बळ उसळत्या पुरासारखे, सर्वत्र पसरलेले आहे; ज्यांचे नाव सदैव दीप्त ‘त्वेष’—आलिंगनीय एकमेव शक्ति—असे आहे; त्यांचे सामर्थ्य पितृपरंपरेतील प्राणबळ (वयः) यासारखे, धारण करणारे आहे.

Mantra 14

तान्वन्दस्व मरुतस्ताँ उप स्तुहि तेषां हि धुनीनाम् । अराणां न चरमस्तदेषां दाना मह्ना तदेषाम् ॥

त्या मरुतांना वंदन करा; त्यांच्या जवळ जाऊन त्यांची स्तुती करा. कारण त्यांच्या ध्वनिमय, कल्लोळकारी शक्तींना—चाकाच्या आरा (तिल्ल्या) प्रमाणे—अंतिम सीमा नाही; तसेच त्यांचे दान, तसेच त्यांची महिमा.

Mantra 15

सुभगः स व ऊतिष्वास पूर्वासु मरुतो व्युष्टिषु । यो वा नूनमुतासति ॥

हे मरुतांनो! पूर्वीच्या उषःकाळांच्या सहाय्यांत तो तुमच्यासाठी सौभाग्य ठरला—तोच जो आत्ताही उपस्थित आहे (आधार-शक्ती म्हणून).

Mantra 16

यस्य वा यूयं प्रति वाजिनो नर आ हव्या वीतये गथ । अभि ष द्युम्नैरुत वाजसातिभिः सुम्ना वो धूतयो नशत् ॥

ज्याच्याकडे तुम्ही, हे वेगवान नर-वीर (वाजिनः), प्रतिसाद देऊन येता—हव्यांचा आस्वाद घेण्यासाठी—त्याच्यावर तुम्ही तेजस्वी द्युम्नांनी व वाज-सातींनी (समृद्धी-विजयांनी) सहित अवतरता; हे धूतयो (शीघ्रगामी), तुमचे सुम्न (प्रसन्न आशीर्वाद) त्याला प्राप्त होते.

Mantra 17

यथा रुद्रस्य सूनवो दिवो वशन्त्यसुरस्य वेधसः । युवानस्तथेदसत् ॥

जसे रुद्राचे सूनवः (पुत्र) दिवःच्या विस्तारात, असुर वेधस् (दिव्य विधाता) यांच्या अधिपत्य-शक्तीत वास करतात—तसेच तुम्ही, हे युवानः (युवा शक्तींनो), निश्चयाने स्थापित व्हा.

Mantra 18

ये चार्हन्ति मरुतः सुदानवः स्मन्मीळ्हुषश्चरन्ति ये । अतश्चिदा न उप वस्यसा हृदा युवान आ ववृध्वम् ॥

हे मरुतांनो—सुदानवः, आमच्या आह्वानास पात्र असलेले, अनुग्रह करणाऱ्यांसारखे विचरणारे—या बाजूनेही, अधिक कोमल हृदय घेऊन आमच्या जवळ या. हे युवान शक्तींनो, आमच्यात वाढा, विस्तार पावा.

Mantra 19

यून ऊ षु नविष्ठया वृष्णः पावकाँ अभि सोभरे गिरा । गाय गा इव चर्कृषत् ॥

हे युवन्, वृष्णाच्या नविनतम (अतिशय ताज्या) वचनाने मी पावक (शुद्ध करणाऱ्या) ज्वाला/शक्ती तुझ्या समोर वाहून आणतो. गा—जशी गायी हंबरतात—वाणी कार्य करो, निनादो.

Mantra 20

साहा ये सन्ति मुष्टिहेव हव्यो विश्वासु पृत्सु होतृषु । वृष्णश्चन्द्रान्न सुश्रवस्तमान्गिरा वन्दस्व मरुतो अह ॥

जे सहनशील-बलवान आहेत, जे हवि मुठीसारखे घट्ट धरतात—सर्व युद्धांत, सर्व होतृजनांत—ते वृष्णाचे, चंद्रासारखे उजळ, सर्वाधिक सुश्रवस् (कीर्तिमान) आहेत. हे वाणी, आज मरुतांची वंदना कर.

Mantra 21

गावश्चिद्घा समन्यवः सजात्येन मरुतः सबन्धवः । रिहते ककुभो मिथः ॥

गावः (प्रकाशकिरण)ही खरोखर एकाच प्रेरणेच्या, एकाच जातीच्या आहेत; तसेच, हे मरुतांनो, तुम्ही समान जन्माने व परस्पर बंधांनी संयुक्त आहात. तुम्ही एकमेकांच्या ककुभांना (शिखरांना/उच्चतांना) जवळ येऊन स्पर्श करता, एकत्रच प्रवाहित होता.

Mantra 22

मर्तश्चिद्वो नृतवो रुक्मवक्षस उप भ्रातृत्वमायति । अधि नो गात मरुतः सदा हि व आपित्वमस्ति निध्रुवि ॥

हे नृतवो, रुक्मवक्षस (सुवर्ण-उर) असणाऱ्यांनो, एक मर्त्यही तुमच्या भ्रातृत्वाजवळ येऊ शकतो. म्हणून, हे मरुतांनो, आमच्यात येऊन अधिष्ठान करा—कारण तुमचे आपित्व (निकट नाते/सगोत्रता) सदैव दृढ, अचल, आणि जागृत होण्यास तत्पर आहे.

Mantra 23

मरुतो मारुतस्य न आ भेषजस्य वहता सुदानवः । यूयं सखायः सप्तयः ॥

हे मरुतांनो, मारुत-बलाचे जे भेषज (औषध/चिकित्सा-शक्ती) आहे ते आमच्याकडे वहा, हे सुदानवः। तुम्ही—सखायः, सप्तयः—सातपटी ऊर्जेचे सहचर, तो उपाय आमच्या अंतरी आणा.

Mantra 24

याभिः सिन्धुमवथ याभिस्तूर्वथ याभिर्दशस्यथा क्रिविम् । मयो नो भूतोतिभिर्मयोभुवः शिवाभिरसचद्विषः ॥

ज्या सहाय्यांनी तुम्ही सिंधूचे रक्षण केले, ज्या सहाय्यांनी तुम्ही तूर्वाला पुढे धावविले, ज्या सहाय्यांनी तुम्ही क्रिवीला समृद्ध केले—त्या उतिंनी (सहाय्यांनी) आमच्यासाठी आनंदस्वरूप व्हा, हे मयोभुवः (आनंददाता); तुमच्या शिव (कल्याणकारी) शक्तींनी आमच्या अंतःकरणातील द्वेषी/शत्रुबलांना चिकटून त्यांचे दमन करा.

Mantra 25

यत्सिन्धौ यदसिक्न्यां यत्समुद्रेषु मरुतः सुबर्हिषः । यत्पर्वतेषु भेषजम् ॥

हे सुबर्हिष् मरुतांनो! सिंधूमध्ये जे भेषज (औषध/उपचार) आहे, असिक्नीमध्ये जे आहे, समुद्रांत जे आहे, आणि पर्वतांत जे उपाय आहे—ते सर्व ओढून आमच्यापुढे प्रकट करा, जेणेकरून आमचे पुनरुज्जीवन होईल.

Mantra 26

विश्वं पश्यन्तो बिभृथा तनूष्वा तेना नो अधि वोचत । क्षमा रपो मरुत आतुरस्य न इष्कर्ता विह्रुतं पुनः ॥

सर्व काही पाहत तुम्ही ते आपल्या तनूंमध्येच धारण करता; त्या सर्वदर्शी सामर्थ्याने आमच्यावर वचन उच्चारा आणि आम्हाला योग्य करा. हे मरुतांनो! आमच्या आतुर (पीडित) अस्तित्वातील व्याकुळता शांत करा; जे भरकटले आहे, जे विस्थापित झाले आहे—ते पुन्हा परत आणून यथास्थानी स्थिर करा.