Rig Veda 8.2.38 — Mandala 8, Sukta 2, Mantra 38

Sukta 8.2

Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage; Kaṇvāḥ)

Devata: Indra

Chandas: Jagatī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

गाथश्रवसं सत्पतिं श्रवस्कामं पुरुत्मानम् । कण्वासो गात वाजिनम् ॥

Transliteration

gā́tha-śravasaṃ sát-patiṃ śrávas-kāmaṃ puru-tmā́nam | kaṇvā́so gā́ta vā́jinam ||

Translation

हे कण्वांनो, ज्याची कीर्ती गाथेत गाजते—सत्पति, ‘श्रवस्’ (उच्च यश/श्रवण) इच्छिणारा, व्यापक स्वरूपाचा—त्याचे गान करा. ‘वाज’ (बल-समृद्धी) आणणाऱ्या वाजिन्‌चे स्तवन करा.

Word by Word

• गा॒थश्र॑वसम्: Gāthaśravas (the famed-by-songs one)
• गा॒थश्र॑वसम्: कर्म (स्तुत्य/आह्वेय-वस्तु)
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: गाथ-श्रवस् (प्रातिपदिक; समास) < गाथा ‘गीत/स्तोत्र’ + श्रवस् ‘यशस्/कीर्ति’

• सत्प॑तिम्: lord of the good / true lord
• सत्प॑तिम्: कर्म
• Type: Noun (epithet)
• Root: सत्-पति (प्रातिपदिक; समास) < सत् ‘सज्जन/श्रेष्ठ’ + पति ‘स्वामी’

• श्रव॑स्कामम्: desiring fame
• श्रव॑स्कामम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: श्रवस्-काम (प्रातिपदिक; समास) < श्रवस् ‘यशस्’ + काम ‘इच्छुक’

• पुरु॒त्मान॑म्: most excellent / very mighty
• पुरु॒त्मान॑म्: कर्म
• Type: Adjective (epithet)
• Root: पुरुत्मन् (प्रातिपदिक) < पुरु ‘बहु’ + -त्मन् (अतिशय/श्रेष्ठत्ववाचक)

• कण्वा॑सः: the Kaṇvas (seers/poets)
• कण्वा॑सः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कण्व (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)

• गा॒त: sang / have sung
• गा॒त: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गा (गै/गा) ‘गायति’

• वा॒जिन॑म्: the prize-winner / the vigorous one
• वा॒जिन॑म्: कर्म
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक) < वाज ‘बल/वेग/अन्न/विजय’ + -इन्