Rig Veda 8.1.10: Mandala 8, Sukta 1, Mantra 10

Sukta 8.1

Rishi: Kāṇva (Kāṇva lineage)

Devata: Indra

Chandas: Gāyatrī (invocation within gāyatrī context; explicit gāyatra-)

Samhita Patha (Devanagari)

आ त्वद्य सबर्दुघां हुवे गायत्रवेपसम् । इन्द्रं धेनुं सुदुघामन्यामिषमुरुधारामरंकृतम् ॥

Transliteration

ā́ tvā́dya sabar-dúghāṃ huvé gāyatra-vépasam | índraṃ dhenúṃ su-dúghām anyā́m íṣam uru-dhā́rām araṃ-kṛ́tam ||

Translation

आज मी तुला आवाहन करतो—समृद्ध-दुग्धा, गायत्री-प्रेरित शक्ती. इंद्राला मी पूर्णतेची धेनू, सु-दुग्धा पोषणरूप; आणि आमच्यासाठी सिद्ध केलेली, आणखी एक—अधिक विस्तीर्ण—धारासमृद्ध शक्ती म्हणूनही हाक देतो.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: hither, towards
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• त्वा: you (as object)
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• अद्य: today, now
• अद्य: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य

• सबर्दुघाम्: the well-milking one / bountiful milch-cow (epithet)
• सबर्दुघाम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: सबर्दुघा (प्रातिपदिक; स- + बर्दु/बर्द्? + दुह्-आ)

• हुवे: I call, I invoke
• हुवे: —
• Type: Verb
• Root: ह्वे (ह्वयति)

• गायत्रवेपसम्: the Gayatra-hymn’s stirring/impulse (or: the stirring one of the Gāyatra)
• गायत्रवेपसम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: गायत्र-वेपस् (समास: गायत्र + वेपस्)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• धेनुम्: milch-cow; giver of milk (metaph. of bounty)
• धेनुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• सुदुघाम्: well-milking, yielding abundantly
• सुदुघाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सुदुघा (सु- + दुह्-आ)

• अन्याम्: another, further
• अन्याम्: Karma
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• इषम्: refreshment, nourishment, strength
• इषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इष्/इषा (प्रातिपदिक)

• उरुधाराम्: of broad streams, richly flowing
• उरुधाराम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उरुधारा (उरु- + धारा)

• अरंकृतम्: made ready, duly prepared
• अरंकृतम्: Karma
• Type: Participle
• Root: अलं√कृ (अरं/अलं + कृ)