Rig Veda 7.16.12: Mandala 7, Sukta 16, Mantra 12

Sukta 7.16

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha-maṇḍala attribution for Mandala 7; hymn-level rishi not provided in input)

Devata: Agni (as Hotar/Vahni; bestower of ratna and suvīrya)

Chandas: Trishtubh (likely for RV 7.16; meter not explicitly provided in input)

Samhita Patha (Devanagari)

तं होतारमध्वरस्य प्रचेतसं वह्निं देवा अकृण्वत । दधाति रत्नं विधते सुवीर्यमग्निर्जनाय दाशुषे ॥

Transliteration

táṃ hotā́ram adhvarásya prácetasaṃ váhniṃ devā́ akṛṇvata | dádhāti rátnaṃ vidhaté suvī́ryam agnír jánāya dāśúṣe ||

Translation

त्याला देवांनी अध्वर (अंतర్యज्ञ) याचा प्रचेतस् (प्रबुद्ध) होता, आणि वह्नि (वहनकर्ता) म्हणून घडविले—जो हवि वाहून नेतो. विधते (विधी रचणारा) आणि दाशुषे (अर्पण करणारा) जन यांच्यासाठी अग्नी रत्न ठेवतो—सुवीर्य (वीर्य-समृद्धि) रूप खजिना.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• होतारम्: the Hotṛ-priest (invoker)
• होतारम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice, offer’)

• अध्वरस्य: of the sacrifice/rite
• अध्वरस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• प्रचेतसम्: wise, discerning
• प्रचेतसम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: प्रचेतस् (प्रातिपदिक; प्र-√चित् ‘to perceive/know’)

• वह्निम्: the bearer/conveyor (Agni)
• वह्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक; √वह् ‘to carry’)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अकृण्वत: made, fashioned
• अकृण्वत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• दधाति: places, bestows
• दधाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (धारणे/स्थापने)

• रत्नम्: treasure, gift
• रत्नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)

• विधते: to the worshipper/servant (the one who performs the rite)
• विधते: सम्प्रदान
• Type: Noun (agent) / Adjective
• Root: विधत् (प्रातिपदिक; √धा with वि-; ‘one who serves/ordains/worships’)

• सुवीर्यम्: good heroism, excellent manly power
• सुवीर्यम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: सुवीर्य (प्रातिपदिक; सु- + वीर्य)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• जनाय: to the people/tribe
• जनाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• दाशुषे: to the giver/offerer (worshipper)
• दाशुषे: सम्प्रदान
• Type: Noun (agent) / Adjective
• Root: दाश्वस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; √दाश्/√दश् ‘to give, worship, offer’)