Rig Veda 6.70.2: Mandala 6, Sukta 70, Mantra 2

Sukta 6.70

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)

Devata: Dyāvāpṛthivī

Chandas: Jagatī

Samhita Patha (Devanagari)

असश्चन्ती भूरिधारे पयस्वती घृतं दुहाते सुकृते शुचिव्रते । राजन्ती अस्य भुवनस्य रोदसी अस्मे रेतः सिञ्चतं यन्मनुर्हितम् ॥

Transliteration

ásaścantī bhū́ridhāre páyasvatī ghṛtáṃ duhāte sukṛ́te śúci-vrate | rā́jantī asyá bhúvanasya rodasī asmḗ rétaḥ siñcataṃ yán mánur hitám ||

Translation

असश्चन्ती (अविरत), भूरिधारे, पयस्वती—त्या दोघी (द्यावा-पृथिवी) सु-कृतासाठी, शुचिव्रतासाठी घृताचे दोहन करतात. या भुवनाच्या रोदसी (दोन्ही लोक) तेजस्वी होऊन, मनुने मानव-पथासाठी जे रेतस् (वीर्य-शक्ती) ठरविले आहे ते आमच्यात सिञ्चा.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• असश्चन्ती: not clinging (to anything), unattached
• असश्चन्ती: Kartā (विशेषणरूपेण रोदसी-कर्तृयोः)
• Type: Adjective/Participle
• Root: सच् (सचँ) / प्रातिपदिक: असश्चन्ती (< न- + सचन्ती)

• भूरिधारे: having abundant streams/flows
• भूरिधारे: Kartā (विशेषणरूपेण रोदसी-कर्तृयोः)
• Type: Adjective
• Root: प्रातिपदिक: भूरि-धार (भूरि ‘बहु’ + धार ‘धारण/धारा’)

• पयस्वती: rich in milk/refreshing sap
• पयस्वती: Kartā (विशेषणरूपेण रोदसी-कर्तृयोः)
• Type: Adjective
• Root: प्रातिपदिक: पयस् + वत् (पयस्वत्)

• घृतम्: ghee, clarified butter
• घृतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: प्रातिपदिक: घृत

• दुहाते: they two milk/draw
• दुहाते: (क्रिया) — कर्तृ: रोदसी; कर्म: घृतम्
• Type: Verb
• Root: दुह् (दुहँ प्रपूरणे/दोहने)

• सुकृते: well-doing, beneficent
• सुकृते: Kartā (विशेषणरूपेण रोदसी-कर्तृयोः)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: प्रातिपदिक: सु-कृत (सुकृत ‘पुण्य/सत्कर्म’)

• शुचिव्रते: of pure observance
• शुचिव्रते: Kartā (विशेषणरूपेण रोदसी-कर्तृयोः)
• Type: Adjective
• Root: प्रातिपदिक: शुचि-व्रत (शुचि ‘पवित्र’ + व्रत ‘व्रत/नियम’)

• राजन्ती: shining, resplendent
• राजन्ती: Kartā (विशेषणरूपेण रोदसी-कर्तृयोः)
• Type: Adjective/Participle
• Root: राज् (राजँ दीप्तौ) / प्रातिपदिक: राजन्ती (शतृ)

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी) — ‘of this’
• Type: Pronoun
• Root: सर्वनाम-प्रातिपदिक: इदम् (एतद्-प्रकारः) → अस्य

• भुवनस्य: of the world, of existence
• भुवनस्य: Sambandha (षष्ठी) — ‘of the world’
• Type: Noun
• Root: प्रातिपदिक: भुवन (भू + यु/अन) ‘जगत्/लोक’

• रोदसी: Heaven and Earth (the two worlds)
• रोदसी: Kartā
• Type: Noun (dual collective)
• Root: प्रातिपदिक: रोदसी (द्यावापृथिव्यौ)

• अस्मे: to us, for us
• अस्मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम) → अस्मे

• रेतः: seed, generative fluid
• रेतः: Karma
• Type: Noun
• Root: प्रातिपदिक: रेतस्

• सिञ्चतम्: pour (you two), sprinkle
• सिञ्चतम्: (क्रिया) — कर्तृ: रोदसी; कर्म: रेतः; सम्प्रदान: अस्मे
• Type: Verb
• Root: सिच् (षिञ्चँ स्रवणे/सेचने)

• यत्: which
• यत्: Karma (यत् = रेतः-विशेषणम्/सम्बन्धः) अथवा सम्बन्ध-चिह्नम्
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम) → यत्

• मनुः: Manu
• मनुः: Kartā (हितम्-क्रियायाः कर्ता)
• Type: Noun (proper/ancestral seer)
• Root: प्रातिपदिक: मनु

• हितम्: placed, appointed, ordained
• हितम्: Karma (यत्/रेतः-विशेषणम्) / परिणामः
• Type: Past participle
• Root: धा (धा॒ धारणे) → धि/हि; क्त-प्रत्यय: हित