Sukta 61

Mantra 1

इयमददाद्रभसमृणच्युतं दिवोदासं वध्र्यश्वाय दाशुषे । या शश्वन्तमाचखादावसं पणिं ता ते दात्राणि तविषा सरस्वति ॥

तिने दाशुष (दानकर्ता) वध्र्यश्वासाठी दिवोदासाला रभस (वेगवान), ऋणच्युत (ऋणबंधनातून मुक्त करणारी) शक्ती दिली. जीने सदैव टिकणाऱ्या पणि—लाभाचा कृपण साठवणारा—याला आघात करून पाडले; हे सरस्वती, तीच तुझी तविषा (प्रचंड शक्ती) यांची दात्राणि (दान, वरदाने) आहेत.

Mantra 2

इयं शुष्मेभिर्बिसखा इवारुजत्सानु गिरीणां तविषेभिरूर्मिभिः । पारावतघ्नीमवसे सुवृक्तिभिः सरस्वतीमा विवासेम धीतिभिः ॥

ही (सरस्वती) आपल्या शुष्म (बल)ांनी, जणू बिस-देठ (कमळदांडा) उपटून टाकणारीच, फोडून पुढे आली; आपल्या प्रचंड तविष (पराक्रमी) ऊर्मी (लाटा) यांनी तिने पर्वतांच्या कड्या/शिखररेषा भेदल्या. ‘पारावत’—दूरस्थ अंधार—याचा घात करणारी ती, आमच्या सहाय्यासाठी—सुवृक्ती (सु-उच्चार) आणि धीती (प्रेरित विचार) यांनी—आम्ही सरस्वतीला जवळ बोलावू, येथे वास करावू.

Mantra 3

सरस्वति देवनिदो नि बर्हय प्रजां विश्वस्य बृसयस्य मायिनः । उत क्षितिभ्योऽवनीरविन्दो विषमेभ्यो अस्रवो वाजिनीवति ॥

हे सरस्वती, देव-निंदकांना खाली दाबून टाक; विश्वव्यापी मायावी (छलकर्ता) याची प्रजा व त्याची वाढ चुरडून टाक. आणि जनांसाठी तू मार्ग शोधून काढलेस; कठीण/विषम ठिकाणांतून तू प्रवाह वाहते केलेस, हे वाजिनीवती (विजयशक्तियुक्ते)।

Mantra 4

प्र णो देवी सरस्वती वाजेभिर्वाजिनीवती । धीनामवित्र्यवतु ॥

आमच्यासाठी देवी सरस्वती, वाज (वाज-शक्ती)ांनी समृद्ध, वाजिनीवती, पुढे जावो; धी (प्रेरणा) यांची रक्षिका—ती आम्हांला रक्षो व पोसो.

Mantra 5

यस्त्वा देवि सरस्वत्युपब्रूते धने हिते । इन्द्रं न वृत्रतूर्ये ॥

हे देवी सरस्वती! जो कोणी धन-हितासाठी तुला जवळ बोलावून आवाहन करतो—तो, जसा इंद्र वृत्र-तूर्ये (वृत्र-वधाच्या रणात), तसाच प्रकाशाच्या युद्धात तुझी विजयदायिनी मदत प्राप्त करतो.

Mantra 6

त्वं देवि सरस्वत्यवा वाजेषु वाजिनि । रदा पूषेव नः सनिम् ॥

हे देवी सरस्वती, हे वाजिनि! वाजांसाठीच्या संग्रामांत तू आमचे रक्षण कर; आणि पूषन्‌प्रमाणे आम्हाला ‘सनि’—सुरक्षित, स्थिर प्राप्ती—दे.

Mantra 7

उत स्या नः सरस्वती घोरा हिरण्यवर्तनिः । वृत्रघ्नी वष्टि सुष्टुतिम् ॥

आणि आमची ती सरस्वती—अवरोधकांसाठी घोर, सुवर्ण-पथवती—वृत्रघ्नी, सु-स्तुती (सुंदर स्तुती) इच्छिते व स्वीकारते.

Mantra 8

यस्या अनन्तो अह्रुतस्त्वेषश्चरिष्णुरर्णवः । अमश्चरति रोरुवत् ॥

जिचा समुद्रासारखा प्रवाह अनंत आहे—अवरोधरहित, तीव्र, सतत धावणारा—जिचे बळ गर्जणाऱ्या लाटेसारखे पुढे सरकते; त्या सरस्वतीची तेजोमय प्रवाह-शक्ती आमच्यात कार्यशील होवो.

Mantra 9

सा नो विश्वा अति द्विषः स्वसॄरन्या ऋतावरी । अतन्नहेव सूर्यः ॥

ऋत धारण करणारी आमची भगिनी, ती आम्हाला सर्व द्वेषांच्या पलीकडे, प्रत्येक विरोधी शक्तीच्या पलीकडे नेवो—जसा सूर्य दिवस पसरवतो आणि संकुचन दूर करतो.

Mantra 10

उत नः प्रिया प्रियासु सप्तस्वसा सुजुष्टा । सरस्वती स्तोम्या भूत् ॥

आणि सरस्वती आम्हाला, सर्व प्रिय शक्तींमध्येही प्रिय होवो; सात भगिनी-धारांची, सुजुळलेली; ती स्तुत्य होवो—आमच्या स्तोत्रांस योग्य—जेव्हा ती अस्तित्वातील सुरेल समरसता जागवते.

Mantra 11

आपप्रुषी पार्थिवान्युरु रजो अन्तरिक्षम् । सरस्वती निदस्पातु ॥

जिने पार्थिव रूपे आणि विस्तीर्ण अंतरिक्ष-रजस् परिपूर्ण केले आहे—ती सरस्वती आम्हांला ‘नाही’ म्हणणाऱ्या निषेध-वाणीपासून आणि शत्रु-वाक्याच्या आघातापासून रक्षो।

Mantra 12

त्रिषधस्था सप्तधातुः पञ्च जाता वर्धयन्ती । वाजेवाजे हव्या भूत् ॥

ती त्रिषधस्था—तीन आसनांत प्रतिष्ठित; सप्तधा—सातविध व्यवस्था धारण करणारी; पञ्च-जात—पंचविध भवात जन्मलेली; जी आमची वाढ वाढविते—ती सरस्वती प्रत्येक वाजे-वाजे, प्रत्येक विजय-लाभात, आमची आहूत शक्ती होवो।

Mantra 13

प्र या महिम्ना महिनासु चेकिते द्युम्नेभिरन्या अपसामपस्तमा । रथ इव बृहती विभ्वने कृतोपस्तुत्या चिकितुषा सरस्वती ॥

जी आपल्या महिम्याने महतांमध्ये प्रकट होते, द्युम्न—दीप्तिमान शक्तींनी इतरांना मागे टाकते; कर्मांत सर्वाधिक समर्थ—ती सरस्वती, रथासारखी विशाल, व्यापक भवासाठी घडविलेली, जाणणाऱ्यांनी स्तुत्य आहे।

Mantra 14

सरस्वत्यभि नो नेषि वस्यो माप स्फरीः पयसा मा न आ धक् । जुषस्व नः सख्या वेश्या च मा त्वत्क्षेत्राण्यरणानि गन्म ॥

हे सरस्वती, आम्हांला श्रेष्ठ समृद्धीकडे ने; आम्हांला दूर हाकलू नकोस—तुझ्या पोषक पयसा-प्रवाहाने आम्हांला आघात करू नकोस. आमची सख्यता व निकटता स्वीकार; तुझ्यापासून दूर जाऊन प्राणधारा-रहित, ओसाड क्षेत्रांत आम्ही जाऊ नये.